Đề xuất bãi bỏ 18 thủ tục hành chính trong Luật Sở hữu trí tuệ

Cải cách hành chính trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Tại phiên họp sáng ngày 24/09/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Đây là bước đi quan trọng nhằm thể chế hóa chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính, tinh gọn bộ máy và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Theo đại diện cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi luật lần này không chỉ giải quyết các vướng mắc hiện tại mà còn tạo hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động sở hữu trí tuệ. Dự thảo luật tập trung vào việc bãi bỏ 18 thủ tục hành chính và cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ. Đáng chú ý, các thủ tục liên quan đến cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận tổ chức giám định và thẻ giám định viên sẽ được cắt bỏ. Bên cạnh đó, việc đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng cũng được đơn giản hóa đáng kể. Chuyển đổi phương thức quản lý dịch vụ giám định. Dự thảo đề xuất bỏ hoàn toàn các điều kiện kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân giám định sở hữu trí tuệ. Thay vì phải đáp ứng các điều kiện khắt khe như trước, các đơn vị này chỉ cần thực hiện nghĩa vụ thông báo cho cơ quan có thẩm quyền trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi bắt đầu hoạt động. Quy định này nhằm giảm bớt gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp và tạo điều kiện thông thoáng cho thị trường dịch vụ giám định. Dù cắt giảm thủ tục, dự thảo vẫn đặt ra yêu cầu cao về trách nhiệm của người giám định. Theo đó, kết luận giám định phải đảm bảo tính trung thực, chính xác và khách quan. Đáng lưu ý, kết luận giám định chỉ được coi là nguồn chứng cứ hỗ trợ cơ quan quản lý xử lý vụ việc, tuyệt đối không được tự ý phân xử tranh chấp hoặc kết luận hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân. Thay đổi quy trình chuyển nhượng quyền sở hữu. Việc chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp sẽ có sự thay đổi lớn về mặt thủ tục. Các bên không còn phải thực hiện thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng riêng biệt như hiện tại. Thay vào đó, hợp đồng sẽ có hiệu lực theo thỏa thuận giữa các bên và quy định của pháp luật dân sự. Tuy nhiên, đối với các quyền đã được xác lập qua đăng ký, việc chuyển nhượng chỉ chính thức có hiệu lực khi cơ quan quản lý ghi nhận thay đổi chủ sở hữu trên văn bằng bảo hộ. Cơ chế này giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ nhưng vẫn đảm bảo được tính minh bạch và quyền lợi của các bên liên quan. Việc cập nhật thông tin chủ sở hữu trên văn bằng bảo hộ sẽ được thực hiện thông qua thủ tục sửa đổi văn bằng, giúp xác định chính xác người có quyền hợp pháp đối với tài sản trí tuệ. Thống nhất đầu mối quản lý về giống cây trồng. Một điểm mới đáng chú ý trong dự thảo là việc chuyển giao trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Mục tiêu của phương án này là tận dụng sự tương đồng giữa quyền đối với giống cây trồng và sáng chế trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Việc tập trung về một đầu mối quản lý sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực, hạ tầng số và cơ sở dữ liệu. Người dân và doanh nghiệp sẽ thuận tiện hơn khi chỉ cần liên hệ một cơ quan duy nhất để thực hiện các thủ tục liên quan đến sở hữu công nghiệp và giống cây trồng. Quá trình chuyển giao dự kiến sẽ được thực hiện chặt chẽ, không làm gián đoạn việc giải quyết hồ sơ của người dân. Đảm bảo tính thực chất trong cải cách thủ tục. Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp bày tỏ sự đồng thuận với việc cắt giảm thủ tục hành chính nhưng nhấn mạnh yêu cầu phải thực chất. Cơ quan thẩm tra đề nghị không nên đưa các điều kiện đã bãi bỏ quay trở lại dưới hình thức các quy định con hoặc văn bản dưới luật. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế hậu kiểm chặt chẽ để đảm bảo chất lượng hoạt động giám định sau khi nới lỏng điều kiện kinh doanh. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh rằng việc cắt giảm thủ tục phải song hành với việc đầu tư nhân lực và hạ tầng công nghệ. Nếu không có sự kết nối dữ liệu và công cụ hỗ trợ như trí tuệ nhân tạo, việc thẩm định có thể trở nên sơ sài, làm giảm giá trị của văn bằng bảo hộ trong thực tế. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài sản trí tuệ. Để tài sản trí tuệ thực sự trở thành nguồn lực kinh tế, dự thảo luật cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện các chính sách liên quan đến thuế, tín dụng và kế toán. Điều này giúp doanh nghiệp có cơ sở pháp lý để định giá, ghi nhận giá trị tài sản trí tuệ vào bảng cân đối kế toán, hoặc sử dụng làm tài sản đảm bảo để vay vốn ngân hàng. Các quy định này không chỉ thúc đẩy hoạt động thương mại hóa tài sản trí tuệ mà còn khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mạnh mẽ hơn vào nghiên cứu và phát triển. Hệ Thống Luật khuyến nghị các tổ chức, cá nhân cần thường xuyên cập nhật thông tin từ các kỳ họp Quốc hội để nắm bắt kịp thời các thay đổi pháp lý quan trọng này. Khuyến nghị cho doanh nghiệp và cá nhân. Theo dõi sát sao tiến độ thông qua dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ tại kỳ họp tháng 10/2026. Chủ động rà soát lại các hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp hiện có để đảm bảo phù hợp với các quy định mới khi luật có hiệu lực từ ngày 01/03/2027. Các đơn vị cung cấp dịch vụ giám định cần chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực và quy trình nội bộ để thực hiện nghĩa vụ thông báo thay vì đáp ứng điều kiện kinh doanh như trước. Doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ và tài liệu chứng minh quyền sở hữu trí tuệ một cách khoa học để thuận lợi cho việc chuyển đổi đầu mối quản lý giống cây trồng.

Câu hỏi thường gặp

Dự thảo luật mới có bãi bỏ thủ tục đăng ký chuyển nhượng quyền sở hữu không?

Dự thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Tuy nhiên, các bên vẫn cần cập nhật thông tin chủ sở hữu trên văn bằng bảo hộ để xác định người có quyền hợp pháp.

Điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ có gì thay đổi?

Dự thảo đề xuất bỏ các điều kiện kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân giám định. Thay vào đó, các đơn vị chỉ cần thực hiện nghĩa vụ thông báo cho cơ quan có thẩm quyền trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi bắt đầu cung cấp dịch vụ.

Trách nhiệm quản lý nhà nước về giống cây trồng sẽ thuộc về cơ quan nào?

Theo dự thảo, trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng sẽ được chuyển từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sang Bộ Khoa học và Công nghệ để thống nhất đầu mối và tối ưu hóa nguồn lực.