Đề xuất mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Trong phiên họp diễn ra vào ngày 23/9/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã dành thời gian thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH). Tại đây, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã trình bày tờ trình của Chính phủ, khẳng định phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật lần này về cơ bản không thay đổi so với quy định hiện hành, tập trung vào việc hoàn thiện các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy và chế độ chính sách. Điểm nhấn đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với nhóm người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số. Theo đó, dự thảo đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 6 Điều 2 Luật BHXH năm 2024 theo hướng giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội thẩm quyền quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với các đối tượng nêu trên dựa trên đề xuất của Chính phủ. Việc này được kỳ vọng sẽ tạo ra lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH một cách phù hợp và khả thi. Chính phủ cũng sẽ chỉ đạo các cơ quan chức năng nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét. Dự thảo luật cũng đề xuất thay đổi khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia. Theo đó, đây là loại hình bảo hiểm tự nguyện hoạt động theo nguyên tắc thị trường, đóng vai trò bổ trợ cho chế độ hưu trí trong hệ thống BHXH bắt buộc. Quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung được hình thành từ nguồn đóng góp của người sử dụng lao động, người lao động hoặc cả hai bên. Bên cạnh đó, dự thảo luật bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH thông qua tài khoản cá nhân của người thụ hưởng. Đồng thời, Chính phủ sẽ quy định rõ thời gian đóng BHXH tự nguyện để được hưởng trợ cấp thai sản, cũng như xác định cụ thể nguồn kinh phí bảo đảm cho việc thực hiện chế độ này. Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đại diện cơ quan thẩm tra cho biết, đơn vị này cơ bản tán thành về nguyên tắc đối với đề xuất của Chính phủ nhằm mở rộng diện tham gia và đảm bảo an sinh xã hội theo Nghị quyết số 28. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý rằng việc xác định nhóm đối tượng là người làm việc không có quan hệ lao động và làm việc trên nền tảng số là phạm vi rất rộng. Vì vậy, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ cần đánh giá kỹ lưỡng, xác định cụ thể đối tượng trên cơ sở phân tích đầy đủ cơ sở thực tiễn và pháp lý. Đồng thời, cần rà soát để đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực liên quan khác. Đối với nội dung sửa đổi về bảo hiểm hưu trí bổ sung, cơ quan thẩm tra bày tỏ sự băn khoăn khi cho rằng việc giới hạn đối tượng chỉ bao gồm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung có thể chưa thực sự phù hợp với tinh thần của Luật BHXH năm 2024. Cơ quan này đề nghị Chính phủ cần làm rõ hơn về lý do mở rộng đối tượng. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc quản lý, sử dụng quỹ cũng như trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan. Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề xuất tạm thời chưa sửa đổi quy định này cho đến khi Chính phủ hoàn thiện báo cáo đánh giá tác động và cung cấp thông tin đầy đủ về hiệu quả thực tế của chính sách trong thời gian qua. Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH lần này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn mà còn hướng tới mục tiêu đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật. Việc tạo lập cơ sở pháp lý vững chắc sẽ giúp các cơ quan quản lý triển khai thực hiện chính sách một cách thuận lợi, giảm thiểu vướng mắc phát sinh. Hệ Thống Luật nhấn mạnh rằng mọi thay đổi về chính sách an sinh xã hội đều cần được xem xét trên tinh thần thận trọng, có lộ trình rõ ràng để không gây xáo trộn cho người lao động cũng như đơn vị sử dụng lao động. Các quy định mới cần được xây dựng dựa trên dữ liệu thực tế và khả năng đáp ứng của nền kinh tế. Để đảm bảo quyền lợi khi các quy định mới về BHXH được triển khai, Hệ Thống Luật khuyến nghị người dân và doanh nghiệp cần: Thường xuyên cập nhật thông tin từ các kênh truyền thông chính thống về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật BHXH. Đối với người lao động tự do và làm việc trên nền tảng số, cần chủ động theo dõi các văn bản hướng dẫn về lộ trình tham gia BHXH bắt buộc để kịp thời chuẩn bị. Các đơn vị sử dụng lao động cần rà soát lại các hình thức bảo hiểm hưu trí bổ sung đang áp dụng để đối chiếu với các quy định mới khi luật chính thức được thông qua. Trong trường hợp có vướng mắc về chế độ chính sách hiện hành, người dân có thể liên hệ với cơ quan quản lý bảo hiểm xã hội tại địa phương để được giải đáp cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Những đối tượng nào được đề xuất tham gia BHXH bắt buộc trong dự thảo mới?

Dự thảo luật đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với nhóm người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số. Việc tham gia cụ thể sẽ được Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định dựa trên đề xuất của Chính phủ để đảm bảo tính khả thi.

Bảo hiểm hưu trí bổ sung theo dự thảo mới có gì thay đổi?

Dự thảo đề xuất mở rộng khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia. Đây là loại hình bảo hiểm tự nguyện theo nguyên tắc thị trường, nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong hệ thống BHXH bắt buộc.

Việc chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH sẽ được thực hiện như thế nào?

Dự thảo luật bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH thông qua tài khoản cá nhân của người thụ hưởng, nhằm đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và đảm bảo sự minh bạch.