Một số tiêu chí đánh giá tổ chức thực hiện pháp luật.

Pháp luật là hình thức ra đời để đảm bảo cho một cuộc sống hòa bình, ổn định, để tất cả chúng ta đều có quyền và nghĩa vụ bình đẳng như nhau. Chính vì vậy, mọi hoạt động của con người đều phải theo khuôn khổ quy định của pháp luật để đảm bảo không vi phạm pháp luật. Việc thi hành, thực hiện pháp luật nghiêm chỉnh giúp cho người dân có cuộc sống lành mạnh, xã hội văn minh, hạnh phúc. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết: Một số tiêu chí đánh giá tổ chức thực hiện pháp luật.

Một số tiêu chí đánh giá tổ chức thực hiện pháp luật

1. Nội dung của thi hành pháp luật là gì?

Dựa vào cơ sở khoa học cũng như xét từ trong thực tiễn pháp luật tại Việt Nam, khái niệm thi hành pháp luật được giải thích với nhiều nghĩa khác nhau. Theo nguồn tài liệu giảng dạy ở các trường đào tạo thì thi hành pháp luật hay còn gọi là chấp hành pháp luật vốn là một trong số bốn hình thức của việc thực hiện pháp luật. Cụ thể, theo các tài liệu này, thi hành pháp luật vốn là hành vi thực tế và thực hiện một cách hợp pháp mang theo mục đích nào đó của các chủ thể pháp luật để hiện thực hóa mọi quy định mà pháp luật ban hành, đưa chúng vào đời sống hàng ngày, trở thành những hành vi chuẩn mực được công nhận hợp pháp.

Ngoài ra, trên thực tế hiện nay còn tồn tại một số định nghĩa phổ biến như sau:

Thi hành pháp luật là một quá trình hoạt động của con người có mục đích mà các chủ thể pháp luật bằng hành vi của mình thực hiện các quy định pháp luật trong thực tế đời sống của cộng đồng.

Thi hành pháp luật là việc các chủ thể thực hiện pháp luật chủ động thực hiện các nghĩa vụ mà pháp luật quy định.

Tóm lại, thi hành pháp luật là việc chủ thể pháp luật chủ động thực hiện điều pháp luật yêu cầu. Thi hành pháp luật mang tính bắt buộc thực hiện.

– Bản chất: Việc thi hành pháp luật có tính chủ động, tích cực, thực hiện pháp luật dưới hình thức hành vi hành động.

– Đối tượng thực hiện: Mọi chủ thể.

– Hình thức thể hiện: Thường biểu hiện dưới dạng những quy phạm bắt buộc. Do đó, chủ thể buộc phải thực hiện hành vi hành động mang tính hợp pháp.

2. Khái niệm tổ chức thi hành pháp luật là gì?

Trong khoa học pháp lý, pháp luật được nghiên cứu dưới hai phương diện là pháp luật ở trạng thái “tĩnh” và “động”.

• Phương diện pháp luật trong trạng thái “tĩnh” hay pháp luật trong các văn bản pháp luật còn được gọi là pháp luật thực định.

• Phương diện pháp luật trong trạng thái “động” hay gọi là pháp luật trong hành động hoặc pháp luật trong cuộc sống. Hành động là sự tuân thủ pháp luật của các chủ thể trong đời sống xã hội và đời sống nhà nước.

Qua đó, tổ chức thi hành pháp luật là hoạt động đưa pháp luật từ trạng thái “tĩnh” trên các trang công báo, văn bản pháp luật trở thành trạng thái “động” – đi vào cuộc sống bằng các hoạt động của các cơ quan có thẩm quyền. Hai trạng thái này không thể tách rời, bỏ qua bất cứ mặt nào.

Trong nhà nước pháp quyền và thượng tôn pháp luật, đồng thời đề cao nguyên tắc pháp quyền phải coi trọng cả hai phương diện trên của pháp luật. Các cơ quan có thẩm quyền thực hiện tổ chức thực thi pháp luật theo hệ thống văn bản pháp luật được ban hành đảm bảo hiệu quả thực thi,…

Ví dụ về tổ chức thi hành pháp luật

Theo Hiến pháp năm 2013 quy định về tổ chức thi hành pháp luật Việt Nam:

• Theo khoản 1 điều 96, Chính phủ là Tổ chức thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết được ban hành bởi Quốc hội; pháp luật, nghị quyết của UBTVQH; lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.

• Theo khoản 1 Điều 98, Thủ tướng Chính phủ có nhiệm vụ lãnh đạo tổ chức thi hành pháp luật.

• Theo khoản 1 Điều 99, Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan ngang Bộ có nhiệm vụ Tổ chức thi hành pháp luật, đồng thời theo dõi việc thi hành liên quan đến ngành, lĩnh vực trong phạm vi toàn quốc.

• Theo khoản 1 Điều 112, chính quyền địa phương có nhiệm vụ tổ chức đảm bảo việc thi hành Hiến pháp và pháp luật tại địa phương

• Theo khoản 2 Điều 114, Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp có nhiệm vụ tổ chức việc thi hành Hiến pháp và pháp luật ở địa phương.

3. Một số tiêu chí đánh giá tổ chức thực hiện pháp luật 

Các tiêu chí đánh giá THPL bao gồm việc thực hiện pháp luật phải đạt được các mục tiêu chính sách đề ra; chi phí thực hiện pháp luật phải hợp lý; đảm bảo tôn trọng quyền con người; việc tổ chức thực hiện pháp luật phải phù hợp với hệ thống pháp luật; đảm bảo sự công bằng, nhất quán và nghiêm minh; công khai, minh bạch.

Phân tích đánh giá hiệu quả THPL của cơ quan nhà nước, GS-TS. Trần Ngọc Đường nêu lên 4 yếu tố: Phương hướng, nội dung và kết quả đạt được về tổ chức và hoạt động THPL của các cơ quan nhà nước và cán bộ công chức có thẩm quyền; Chi phí về thời gian để tiến hành tổ chức các hoạt động THPL; Cách thức hoạt động THPL của các cơ quan nhà nước và cán bộ nhân viên nhà nước có thẩm quyền; Các chi phí về cán bộ, kỹ thuật, xã hội và tài chính để thi hành và đảm bảo THPL của cơ quan nhà nước. Điều quan trọng là “phải xem xét kết quả đạt được trên thực tế trong mối quan hệ với hiệu quả về tổ chức và hoạt động THPL của cơ quan nhà nước”, GS Đường nhấn mạnh.

Kinh nghiệm của TS. Lê Đăng Doanh cho thấy, văn bản pháp luật không xem xét đầy đủ các yếu tố thực tế sẽ có hiệu lực thi hành rất thấp, dù cơ quan nhà nước có nỗ lực nghiêm túc và dành chi phí lớn về nhân lực, vật lực cho việc thi hành văn bản đó. Vị chuyên gia dẫn chứng, luật cấm rượu ở Liên Xô trước đây đã hoàn toàn không có hiệu lực và phải bãi bỏ vì sức mạnh thói quen của cộng đồng quá lớn. Tương tự như vậy, luật thuế thu nhập cá nhân đánh lũy tiến đến 65% và thuế vào tài sản kế thừa đánh lũy tiến đến 85% của Thụy Điển đã phải sửa đổi theo hướng giảm bớt tỷ lệ thu thuế thu nhập xuống còn 50% và thay thế luật thuế kế thừa bằng luật thuế tài sản.

4. Đặc điểm của tổ chức thi hành pháp luật

Tổ chức thi hành pháp luật có các đặc trưng sau đây:

– Tổ chức thi hành pháp luật là hoạt động mang tính tổ chức đưa pháp luật thực định vào đời sống nhà nước và đời sống xã hội, làm cho pháp luật sau khi ban hành có hiệu lực thực thi trong thực tế. Thi hành pháp luật theo lý luận chung về nhà nước và pháp luật, là một hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các chủ thể thực hiện nghĩa vụ pháp lý của mình bằng các hoạt động tích cực. Như vậy, tổ chức thi hành pháp luật có một trong những nội dung quan trọng là tổ chức để các chủ thể tuân theo các các nghĩa vụ pháp lý của mình bằng các hành động tích cực trong thực tế; góp phần làm cho xã hội thượng tôn pháp luật mang tính chất tự giác.

– Tổ chức thi hành pháp luật theo nghĩa rộng là trách nhiệm của tất cả các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền thuộc các nhánh quyền lực nhà nước từ lập pháp, hành pháp, tư pháp đến các thiết chế Hiến định khác. Tuy nhiên, tổ chức thi hành pháp luật với tư cách là một thẩm quyền độc lập, chuyên trách được Hiến pháp giao cho hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện. Theo đó, có thể định nghĩa, tổ chức thi hành pháp luật là thẩm quyền hiến định có tính độc lập, chuyên trách của hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước nhằm đưa pháp luật trên các trang công báo trở thành các hành động tích cực tuân theo pháp luật trong đời sống nhà nước, đời sống xã hội.

Trên đây là các nội dung giải đáp của chúng tôi về Một số tiêu chí đánh giá tổ chức thực hiện pháp luật. Trong quá trình tìm hiểu, nếu như các bạn cần Công ty Zluat hướng dẫn các vấn đề pháp lý vui lòng liên hệ với chúng tôi để được giải đáp.