Những hạn chế trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân, điều này đã được Hiến pháp ghi nhận. Theo đó, “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân.”

Luật Khiếu nại năm 2011 đã tạo khung pháp lý quan trọng để đảm bảo thực hiện quy định của Hiến pháp về quyền khiếu nại cũng như trách nhiệm giải quyết khiếu nại của cơ quan, tổ chức, cá nhân; đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện quyền của mình. Các quy định pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại đã tạo cơ sở pháp lý để người dân bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Các cơ quan nhà nước kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần tăng cường pháp chế ổn định an ninh, trật tự an toàn xã hội. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực hiện Luật Khiếu nại trong thời gian qua vẫn còn một số vướng mắc, bất cập gây khó khăn cho người khiếu nại và người giải quyết khiếu nại. Cụ thể:

1. Về thời hiệu khiếu nại hành chính và thời hiệu khởi kiện đối với quyết định hành chính

Theo quy định tại Điều 9 Luật Khiếu nại thì thời hiệu khiếu nại là 90 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính. Điều 44 quy định Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu có hiệu lực sau 30 ngày, kể từ ngày ban hành mà người khiếu nại không khiếu nại lần hai…Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai có hiệu lực sau 30 ngày, kể từ ngày ban hành;… Trong khi đó, Điều 116 Luật Tố tụng hành chính quy định thời hiệu khởi kiện đối với quyết định hành chính (kể cả quyết định giải quyết khiếu nại), hành vi hành chính là 01 năm. Việc quy định như trên đã tạo ra sự xung đột, gây khó khăn trong việc thi hành các quyết định hành chính và quyết định giải quyết khiếu nại của các cơ quan hành chính nhà nước.

2. Liên quan đến việc cung cấp hồ sơ, thông tin của việc khiếu nại

Theo quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều 12 Luật Khiếu nại quy định về quyền của người khiếu nại, của luật sư, trợ giúp viên pháp lý: “Được biết, đọc, sao chụp, sao chép, tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước”. Điểm d Khoản 1 Điều 16 của Luật cũng quy định Luật sư, trợ giúp viên pháp lý có quyền: “Nghiên cứu hồ sơ vụ việc, sao chụp, sao chép các tài liệu, chứng cứ có liên quan đến nội dung khiếu nại để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước…”.  Người giải quyết khiếu nại có trách nhiệm thông báo bằng văn bản với người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức có liên quan biết thời gian, địa điểm, nội dung việc đối thoại. Trên thực tế có những vụ việc khiếu nại mà tài liệu, chứng cứ thu thập được từ nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương lên đến hàng ngàn trang thì việc cung cấp cho người khiếu nại, luật sư hoặc trợ giúp viên pháp lý khi họ yêu cầu cần có thời gian và kinh phí nhưng chưa có quy định hướng dẫn. Hơn nữa cũng chưa có hướng dẫn cách thức để thực hiện quyền sao chụp tài liệu như thế nào, chẳng hạn như một người được thực hiện quyền sao chụp bao nhiêu lần, có phải trả phí sao chụp hay không, vấn đề này cũng chưa được hướng dẫn rõ nên còn lúng túng trong cách thức thực hiện.

3. Liên quan đến việc đình chỉ giải quyết khiếu nại

Vấn đề đình chỉ giải quyết khiếu nại hiện Luật chỉ quy định đối với 01 trường hợp duy nhất là khi người khiếu nại rút khiếu nại là chưa phù hợp. Thực tế trong quá trình xác minh, cơ quan hành chính nhận thấy quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình đã ban hành, đã thực hiện là không đúng nên chủ động thu hồi, hủy bỏ các quyết định, hành vi là đối tượng bị khiếu nại. Trong trường hợp này cần có quy định phải đình chỉ giải quyết do đối tượng bị khiếu nại không còn nhưng lại chưa có quy định cụ thể, dẫn đến còn lúng túng trong thực hiện, có nơi thì thu hồi, hủy bỏ quyết định thụ lý, sau đó ra thông báo từ chối thụ lý vì không đủ điều kiện thụ lý (không có quyết định hành chính, hành vi hành chính xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích của người khiếu nại), có nơi thì đình chỉ thụ lý giải quyết khiến người khiếu nại phản ứng,… Thực tiễn cũng có trường hợp người khiếu nại không phối hợp cộng tác với người giải quyết, người được giao nhiệm vụ xác minh dẫn đến hồ sơ, tài liệu thu thập được không đủ cơ sở để kết luận nội dung khiếu nại, trong khi đã hết thời hạn giải quyết, nhưng pháp luật cũng không quy định hình thức đình chỉ hoặc tạm đình chỉ giải quyết khiếu nại. Luật chỉ quy định việc rút khiếu nại phải được thực hiện bằng đơn là chưa phù hợp, nên cần quy định bổ sung hình thức công dân rút khiếu nại thông qua biên bản làm việc, đối thoại.

4. Liên quan đến trình tự giải quyết khiếu nại đòi lại đất cũ theo Luật Khiếu nại và Luật Đất đai

Vấn đề giải quyết khiếu nại đòi lại đất cũ theo Luật Đất đai và Luật Khiếu nại chưa có sự thống nhất và đủ chi tiết về trình tự, thủ tục để thực hiện. Việc hiểu như thế nào là “Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại đất…ˮ và thực hiện theo thủ tục nào là không rõ, có phải thụ lý xác minh khiếu nại để ban hành quyết định giải quyết khiếu nại hay không, nếu thụ lý thì thụ lý quyết định hành chính nào, hành vi hành chính nào khi các hoạt động quản lý đất đai đã diễn ra từ rất nhiều năm trước đó; hay chỉ cần ban hành công văn hành chính thông thường trả lời, giải thích là không thừa nhận, hay phải trả lại đơn mà không thụ lý, không xem xét giải quyết.

5. Quy định về người giải quyết khiếu nại

Về quy định người giải quyết khiếu nại cũng còn bất cập. Khoản 6, điều 2 của Luật Khiếu nại năm 2011 quy định: “Người giải quyết khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại”. Bên cạnh đó, Khoản 1 điều 7 của Luật Khiếu nại năm 2011 cũng quy định: “Khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính là trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì người khiếu nại khiếu nại lần đầu đến người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan có người có hành vi hành chính hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính”. Những quy định này không phù hợp và có sự mâu thuẫn với thẩm quyền giải quyết khiếu nại được quy định từ Điều 17 đến Điều 26 Luật Khiếu nại 2011 bởi thẩm quyền giải quyết bao giờ cũng thuộc về cá nhân chứ không thuộc về cơ quan, tổ chức. Điều này dẫn đến sự không thống nhất trong quy định pháp luật.

Trên đây là bài viết về  Những hạn chế trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo  Công ty Zluat tự hào là đơn vị hàng đầu hỗ trợ mọi vấn đề liên quan đến pháp lý, tư vấn pháp luật, thủ tục giấy tờ cho khách hàng là cá nhân và doanh nghiệp trên Toàn quốc với hệ thống văn phòng tại các thành phố lớn và đội ngũ cộng tác viên trên tất cả các tỉnh thành: Hà Nội, TP. HCM, Bình Dương, TP. Cần Thơ, TP. Đà Nẵng và Đồng Nai… Liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.