Chống buôn lậu và gian lận thương mại trên môi trường số hiện nay

Thực trạng chống buôn lậu và gian lận thương mại tháng 8/2026

Trong kỳ báo cáo từ ngày 16/07/2026 đến ngày 15/08/2026, công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đã đạt được những kết quả đáng chú ý. Theo dữ liệu từ Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương, các lực lượng chức năng đã triển khai kiểm tra 4.469 vụ việc, qua đó phát hiện và xử lý 3.529 vụ vi phạm. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước từ các hoạt động xử lý này đạt hơn 39,9 tỷ đồng.

Thị trường hàng hóa trong tháng 8 cơ bản duy trì sự ổn định với nguồn cung dồi dào, đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng và sản xuất của xã hội. Tuy nhiên, tình hình vi phạm vẫn diễn biến phức tạp với phương thức ngày càng tinh vi, đặc biệt là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ các hình thức truyền thống sang môi trường số.

Sự chuyển dịch của hành vi vi phạm sang thương mại điện tử

Hiện nay, các đối tượng vi phạm thường xuyên lợi dụng mạng xã hội, các nền tảng thương mại điện tử và tính năng livestream để quảng cáo, kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc. Điểm đáng lưu ý là các đối tượng thường xuyên thay đổi tài khoản, địa điểm giao dịch và phương thức thanh toán, kết hợp với việc lập các kho hàng ẩn tại những khu vực ven đô để né tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng.

Đối với hàng hóa vận chuyển qua biên giới, các đối tượng thực hiện thủ đoạn chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển nhiều lần hoặc thông qua các dịch vụ chuyển phát nhanh. Ngoài ra, việc khai sai mã HS và xuất xứ hàng hóa nhằm mục đích gian lận thuế cũng là tình trạng phổ biến đối với các mặt hàng có thuế suất cao như thuốc lá, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và đường cát.

Kết quả xử lý vi phạm của các lực lượng chức năng

Lực lượng quản lý thị trường đóng vai trò nòng cốt trong giai đoạn này khi thực hiện kiểm tra 4.462 vụ, xử lý 3.522 vụ vi phạm và thu nộp ngân sách nhà nước hơn 36,82 tỷ đồng. Tổng trị giá hàng hóa vi phạm bị phát hiện lên tới 23,357 tỷ đồng, trong đó hàng hóa bị tịch thu trị giá hơn 11 tỷ đồng và hàng hóa buộc phải tiêu hủy có giá trị gần 12 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng đã ban hành 5 quyết định xử phạt đối với 5 doanh nghiệp với tổng số tiền 3,12 tỷ đồng. Các vi phạm chủ yếu xoay quanh việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong kinh doanh và các quy định về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp. Cục Xúc tiến thương mại cũng đã xử phạt 46,25 triệu đồng đối với 2 đơn vị có sai phạm trong hoạt động khuyến mại.

Phân tích các lĩnh vực vi phạm trọng điểm

Công tác kiểm tra được tập trung vào các nhóm hàng hóa có nguy cơ cao, đặc biệt là các mặt hàng phục vụ mùa khai trường như sách giáo khoa, văn phòng phẩm và đồ dùng học tập. Ngoài ra, các sản phẩm phục vụ Tết Trung thu như bánh kẹo, đồ chơi trẻ em cũng nằm trong diện giám sát chặt chẽ.

Số liệu thống kê cụ thể cho thấy, đối với hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và hàng nhập lậu, cơ quan chức năng đã xử lý 1.470 vụ, thu nộp ngân sách hơn 12,909 tỷ đồng. Trong lĩnh vực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, có 996 vụ vi phạm được xử lý với số tiền thu nộp ngân sách hơn 10,135 tỷ đồng. Đặc biệt, trong lĩnh vực thương mại điện tử, các đơn vị đã thực hiện kiểm tra, xử lý 83 vụ vi phạm với số tiền phạt hơn 1,3 tỷ đồng.

Phương hướng nhiệm vụ trong tháng 9/2026

Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương đã đề ra các nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 9/2026. Các lực lượng sẽ tiếp tục tập trung kiểm tra tại các tuyến, địa bàn và nhóm hàng có nguy cơ cao như dược phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, xăng dầu, thuốc lá và hóa mỹ phẩm. Đây là những mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và quyền lợi của người tiêu dùng.

Việc tăng cường ứng dụng công nghệ để giám sát hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội là nhiệm vụ cấp bách. Các đơn vị được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an, hải quan, thuế, y tế và các doanh nghiệp cung cấp nền tảng thương mại điện tử, đơn vị chuyển phát nhanh để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm.

Tăng cường phối hợp và hoàn thiện pháp luật

Để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống, Ban Chỉ đạo 389 nhấn mạnh vào việc đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật đến người dân và doanh nghiệp. Việc tiếp nhận và xử lý thông tin qua đường dây nóng cần được thực hiện kịp thời, chính xác. Đồng thời, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để phù hợp với thực tiễn kinh doanh trên môi trường số.

Một nội dung quan trọng khác là việc xử lý nghiêm minh các trường hợp cán bộ có hành vi bảo kê, tiếp tay cho hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại. Điều này nhằm đảm bảo tính thượng tôn pháp luật, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng trên cả nước.

Lời khuyên cho người tiêu dùng và doanh nghiệp

Người tiêu dùng cần nâng cao cảnh giác khi mua sắm trực tuyến, đặc biệt là trên các nền tảng mạng xã hội không rõ uy tín. Nên ưu tiên mua hàng tại các sàn thương mại điện tử có chính sách bảo hành, đổi trả minh bạch và kiểm tra kỹ nguồn gốc, nhãn mác sản phẩm trước khi thanh toán.

Đối với các đơn vị kinh doanh, cần tuân thủ nghiêm túc các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, an toàn thực phẩm và nghĩa vụ thuế. Việc kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu không chỉ gây ra những thiệt hại về kinh tế mà còn dẫn đến các rủi ro pháp lý nghiêm trọng, bao gồm cả xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hiện hành.

Câu hỏi thường gặp

Hành vi buôn lậu trên mạng xã hội bị xử lý thế nào?

Các hành vi buôn lậu trên mạng xã hội bị xử lý theo quy định về kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả hoặc hàng nhập lậu. Tùy theo mức độ vi phạm, đối tượng có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, đồng thời bị tịch thu hàng hóa và buộc tiêu hủy theo quy định pháp luật.

Làm sao để biết hàng hóa trên sàn thương mại điện tử là thật?

Người tiêu dùng nên mua hàng tại các gian hàng chính hãng (Mall), kiểm tra thông tin nhà bán hàng, đọc đánh giá của người mua trước, yêu cầu hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ và lựa chọn phương thức thanh toán an toàn để bảo vệ quyền lợi.

Cơ quan nào chịu trách nhiệm chống gian lận thương mại?

Ban Chỉ đạo 389 quốc gia và các Bộ, ngành liên quan như Bộ Công Thương (lực lượng quản lý thị trường), Bộ Công an, cơ quan Hải quan, cơ quan Thuế là các đơn vị chủ chốt chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại.