Hà Nội: Dự kiến từ 1.1.2028 cấp khai sinh tự động cho trẻ em

Người dân có thể sớm không còn phải vất vả chuẩn bị hồ sơ giấy tờ mỗi khi làm thủ tục đăng ký hộ tịch, bởi một cuộc cải cách hành chính mạnh mẽ đang được Bộ Tư pháp định hình thông qua dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch. Theo tài liệu thẩm định vừa được công bố, cơ quan chức năng đang hướng tới mục tiêu triển khai hình thức đăng ký khai sinh và khai tử chủ động. Về bản chất, đây là phương thức cơ quan nhà nước thực hiện thủ tục dựa trên sự liên thông của các cơ sở dữ liệu quốc gia, thay vì chờ đợi công dân phải trực tiếp đến trụ sở nộp hồ sơ như cách làm truyền thống. Theo lộ trình mà Bộ Tư pháp đề xuất, từ 1.1.2028, việc triển khai thí điểm đăng ký khai sinh chủ động và đăng ký khai tử chủ động sẽ chính thức bắt đầu. Tuy nhiên, không phải mọi địa phương đều áp dụng ngay lập tức. Dự thảo nêu rõ, cơ chế này chỉ được kích hoạt tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã hoàn thiện hệ thống hoặc phần mềm kết nối với hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và đã được Bộ Tư pháp phê duyệt, công bố kết nối. Ngoài điều kiện về hạ tầng công nghệ, người có trách nhiệm đăng ký cũng phải đảm bảo cung cấp đầy đủ nội dung thông tin theo quy định. Đối với giai đoạn thí điểm bắt đầu từ 1.1.2028, các UBND cấp xã thuộc đơn vị hành chính loại 1 sẽ là những đơn vị tiên phong. Bộ Tư pháp sẽ đóng vai trò chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương để đánh giá kết quả thực tế, từ đó báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Dựa trên kết quả thí điểm, lộ trình mở rộng sẽ được thực hiện để đảm bảo từ 1.1.2031, quy trình này sẽ được áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Điểm đột phá của phương thức này là người dân chỉ cần cung cấp thông tin cần thiết mà không phải nộp hồ sơ giấy. Hệ thống của các cơ quan nhà nước sẽ tự động tạo lập hồ sơ đăng ký hộ tịch dựa trên các dữ liệu đã tiếp nhận. Cụ thể, đối với khai sinh chủ động, người có trách nhiệm đăng ký cho trẻ cần cung cấp đầy đủ nội dung khai sinh, lựa chọn UBND cấp xã thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Phía cơ sở khám chữa bệnh có trách nhiệm cập nhật ngay dữ liệu chứng sinh và thông tin do gia đình cung cấp vào hệ thống. Dữ liệu này sau đó được chia sẻ tự động sang hệ thống giải quyết thủ tục hành chính. Sau khi nhận hồ sơ, cán bộ hộ tịch sẽ kiểm tra, xác thực thông tin và thực hiện đăng ký nếu đủ điều kiện. Thời gian giải quyết tối đa cho quy trình này là 2 ngày làm việc. Đối với đăng ký khai tử chủ động, quy trình cũng vận hành tương tự. Người thân thích của người đã khuất cung cấp đầy đủ thông tin nhân thân và giấy tờ tùy thân. Cơ sở y tế sẽ cập nhật dữ liệu này cùng giấy báo tử vào hệ thống.

Sau đó, người làm công tác hộ tịch sẽ thực hiện đăng ký khai tử theo quy định sau khi kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu. Phân tích pháp lý: Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch đang được xây dựng dựa trên định hướng chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Về mặt pháp lý, việc triển khai đăng ký khai sinh, khai tử chủ động dựa trên cơ sở dữ liệu liên thông là bước cụ thể hóa việc ứng dụng công nghệ thông tin vào cải cách thủ tục hành chính. Theo các quy định hiện hành, thủ tục hộ tịch đòi hỏi sự hiện diện và nộp hồ sơ trực tiếp. Tuy nhiên, dự thảo này hướng tới việc thay đổi phương thức xác thực, trong đó dữ liệu từ cơ sở khám chữa bệnh được coi là căn cứ pháp lý quan trọng để cơ quan hộ tịch thực hiện thủ tục. Việc giới hạn thời gian giải quyết tối đa 2 ngày làm việc là một điểm nhấn nhằm tăng cường hiệu quả quản lý và giảm thiểu thời gian chờ đợi cho người dân. Khuyến nghị: Để chuẩn bị cho lộ trình này, người dân cần lưu ý: Theo dõi sát các thông tin hướng dẫn từ Bộ Tư pháp và cơ quan y tế địa phương về các cơ sở khám chữa bệnh đủ điều kiện kết nối dữ liệu. Luôn đảm bảo các thông tin cá nhân trên giấy tờ tùy thân là chính xác, khớp với dữ liệu trên hệ thống quốc gia để quá trình kết nối, chia sẻ dữ liệu diễn ra thuận lợi. Khi có sự kiện hộ tịch xảy ra, cần chủ động cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin cho cơ sở y tế theo đúng hướng dẫn để đảm bảo việc đăng ký được thực hiện tự động và nhanh chóng nhất.

Câu hỏi thường gặp

Đăng ký khai sinh chủ động là gì?

Đây là phương thức cơ quan nhà nước tự động thực hiện thủ tục đăng ký dựa trên dữ liệu liên thông từ cơ sở khám chữa bệnh, thay vì người dân phải trực tiếp nộp hồ sơ như hiện nay.

Khi nào bắt đầu thí điểm đăng ký khai sinh chủ động?

Theo dự thảo của Bộ Tư pháp, việc thí điểm đăng ký khai sinh và khai tử chủ động dự kiến được triển khai từ ngày 01/01/2028 tại các đơn vị hành chính loại 1.

Người dân cần làm gì để được đăng ký khai sinh chủ động?

Người có trách nhiệm đăng ký cần cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin cho cơ sở khám chữa bệnh theo hướng dẫn. Sau đó, dữ liệu sẽ được hệ thống chuyển sang cơ quan hộ tịch để xử lý.