Quy định mới về bảo vệ thẩm phán và thân nhân trước nguy cơ bị đe dọa

Thẩm phán và thân nhân được bảo vệ trước các hành vi đe dọa. Sáng 24/09/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiến hành xem xét dự thảo nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ thẩm phán. Đây là động thái quan trọng nhằm bảo đảm tính độc lập của hoạt động xét xử và sự tôn nghiêm của tòa án, khi các thẩm phán thường xuyên phải đối mặt với áp lực và nguy cơ từ những vụ án phức tạp. Theo tờ trình của Tòa án nhân dân tối cao do Chánh án Nguyễn Văn Quảng trình bày, dự thảo tập trung vào ba nhóm nội dung bảo vệ trọng yếu. Thứ nhất, dự thảo hướng tới việc bảo vệ vị trí công tác và việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của thẩm phán. Thứ hai, bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm cùng bí mật, an toàn thông tin và dữ liệu cá nhân. Cụ thể, thẩm phán sẽ được bảo vệ trước các hành vi đưa tin sai sự thật, vu khống, xuyên tạc, xúc phạm uy tín cá nhân, cũng như ngăn chặn việc truy cập, công khai dữ liệu trái phép phục vụ công vụ. Nhóm bảo vệ thứ ba, cũng là điểm nhấn quan trọng, chính là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản và quyền lợi hợp pháp của thẩm phán cùng thân nhân. Thân nhân bao gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha mẹ vợ hoặc chồng, cha mẹ nuôi và con đẻ, con nuôi. Mọi hành vi xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm liên quan đến việc thi hành công vụ của thẩm phán đều sẽ được xử lý nghiêm theo quy định. Chi tiết về chế độ hỗ trợ và bảo hiểm nghề nghiệp. Dự thảo nghị quyết đề xuất các chế độ, chính sách về chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp, hỗ trợ và bồi thường cho thẩm phán khi bị tổn hại về tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản do thi hành công vụ. Tuy nhiên, nội dung về bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp đã trở thành chủ đề thảo luận sôi nổi tại phiên họp. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, qua rà soát hệ thống pháp luật hiện hành, chưa có quy định về bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp, mà mới chỉ có quy định về bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp. Do đó, Ủy ban thẩm tra đề nghị cần đánh giá tác động kỹ lưỡng, làm rõ bản chất trước khi đưa vào nghị quyết để đảm bảo tính đồng bộ. Kết luận về vấn đề này, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định khẳng định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhìn nhận đây là nội dung mới, chưa có sự đồng thuận cao và chưa thể thực hiện ngay. Vì vậy, nội dung về bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp tạm thời chưa được đưa vào dự thảo nghị quyết lần này, dù đây là việc cần thiết phải nghiên cứu sớm để thể chế hóa quy định của Bộ Chính trị. Quy định về loại trừ, miễn và giảm trách nhiệm thẩm phán. Một nội dung quan trọng khác trong dự thảo là các biện pháp loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm cho thẩm phán. Theo đó, thẩm phán được xem xét loại trừ trách nhiệm khi thực hiện nhiệm vụ theo quyết định, kết luận của cấp có thẩm quyền mà đã có ý kiến từ chối bằng văn bản, hoặc trong tình thế cấp thiết, sự kiện bất ngờ, phòng vệ chính đáng, hoặc thiệt hại do nguyên nhân khách quan. Đối với việc miễn, giảm trách nhiệm, dự thảo quy định áp dụng trong trường hợp thẩm phán đã tuân thủ quy trình, không có lỗi cố ý, không có động cơ vụ lợi, đã chủ động ngăn chặn hậu quả hoặc thực hiện theo yêu cầu của người có thẩm quyền mà không biết là trái pháp luật. Đặc biệt, các đề xuất đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung cũng sẽ được cân nhắc giảm nhẹ hoặc miễn trách nhiệm. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý rằng việc miễn, giảm trách nhiệm hình sự phải thuộc phạm vi điều chỉnh của Bộ luật Hình sự, và trách nhiệm kỷ luật thuộc phạm vi của Luật Cán bộ, công chức. Các cơ quan hữu quan được yêu cầu nghiên cứu kỹ để đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo. Sự đồng thuận cao từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Tại phiên họp ngày 24/09/2026, 100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc dự thảo nghị quyết này. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc bảo vệ thẩm phán không phải là tạo ra đặc quyền cho một chức danh, mà là bảo vệ sự tôn nghiêm của pháp luật và sự độc lập của hoạt động xét xử. Ông cũng lưu ý rằng, rủi ro trong tố tụng không chỉ giới hạn ở thẩm phán mà còn áp dụng cho nhiều chức danh tư pháp khác. Do đó, việc xây dựng các chính sách bảo vệ phải được rà soát đồng bộ, tránh sự chênh lệch về mức độ bảo vệ trong cùng một loại rủi ro. Các cơ quan liên quan cần tiếp tục hoàn thiện dự thảo, đảm bảo các quy định về miễn, giảm trách nhiệm sẽ được áp dụng theo đúng các luật chuyên ngành của Quốc hội. Tầm quan trọng của việc bảo vệ sự độc lập xét xử. Việc ban hành nghị quyết này được đánh giá là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ tư pháp vững mạnh. Thẩm phán là người cầm cân nảy mực, quyết định đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức. Do đó, việc bảo vệ họ trước những áp lực ngoại cảnh là điều kiện tiên quyết để đảm bảo các bản án được tuyên dựa trên tinh thần thượng tôn pháp luật. Các biện pháp bảo vệ không chỉ giúp thẩm phán yên tâm công tác mà còn là thông điệp mạnh mẽ gửi đến xã hội về việc không khoan nhượng đối với các hành vi cản trở hoạt động tư pháp. Sự an toàn của thẩm phán và thân nhân chính là sự an toàn của nền tư pháp quốc gia. Khuyến nghị cho thẩm phán và cán bộ tư pháp. Trong quá trình chờ đợi nghị quyết chính thức được ban hành và có hiệu lực, các thẩm phán và cán bộ tư pháp cần lưu ý một số vấn đề sau để tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân: Luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy trình tố tụng và các quy định pháp luật trong mọi quyết định xét xử. Trong trường hợp nhận thấy có áp lực hoặc sự can thiệp trái pháp luật, cần báo cáo ngay bằng văn bản với cấp có thẩm quyền để được bảo vệ kịp thời. Lưu trữ đầy đủ các hồ sơ, bằng chứng về việc thực hiện công vụ để làm căn cứ miễn, giảm trách nhiệm khi có sự cố khách quan xảy ra. Chủ động cập nhật các quy định mới về chính sách bảo vệ tư pháp từ Hệ Thống Luật để kịp thời áp dụng các quyền lợi hợp pháp. Hệ Thống Luật đồng hành cùng công lý. Hệ Thống Luật (hethongluat.vn) luôn sẵn sàng cung cấp các thông tin pháp lý chính xác và cập nhật nhất về các dự thảo nghị quyết, chính sách bảo vệ cán bộ tư pháp. Chúng tôi đồng hành cùng quý thẩm phán và độc giả trong việc hiểu rõ quyền hạn, trách nhiệm và các biện pháp bảo vệ theo quy định của pháp luật. Nếu cần tư vấn pháp luật chuyên sâu về các vấn đề liên quan đến tố tụng, hãy liên hệ với chúng tôi để nhận được sự hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp nhất.

Câu hỏi thường gặp

Thân nhân của thẩm phán bao gồm những ai theo dự thảo?

Theo dự thảo, thân nhân của thẩm phán bao gồm: vợ hoặc chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha vợ hoặc mẹ vợ, cha chồng hoặc mẹ chồng, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi theo quy định của pháp luật.

Thẩm phán được loại trừ trách nhiệm trong những trường hợp nào?

Thẩm phán được xem xét loại trừ trách nhiệm khi thực hiện nhiệm vụ theo quyết định của cấp có thẩm quyền (đã từ chối bằng văn bản), trong tình thế cấp thiết, sự kiện bất ngờ, phòng vệ chính đáng hoặc thiệt hại phát sinh hoàn toàn do nguyên nhân khách quan.

Tại sao nội dung bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp bị tạm dừng trong dự thảo?

Nội dung này là vấn đề mới, chưa có quy định trong các luật hiện hành và chưa có sự đồng thuận cao giữa các cơ quan. Do đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động kỹ lưỡng trước khi đưa vào nghị quyết chính thức.