Thu nhập tài xế Grab biến động mạnh từ cơ chế phí linh hoạt

Hàng ngàn tài xế Grab trên cả nước đang phải đối mặt với bài toán thu nhập ngày càng khó dự đoán khi nền tảng này chính thức chuyển đổi từ mức chiết khấu cố định 70-75% sang cơ chế phí sử dụng ứng dụng linh hoạt. Sự thay đổi này khiến không ít đối tác tài xế cảm thấy hụt hẫng khi tỷ lệ thực nhận trên mỗi chuyến xe giảm xuống chỉ còn dao động trong khoảng 50-75%. Ghi nhận thực tế vào ngày 12/09/2026 tại Hà Nội, nhiều tài xế cho biết họ chỉ nhận về tay khoảng 50-60% doanh thu thực tế của chuyến đi, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng và mức thu nhập trước đây. Khảo sát dữ liệu từ phần mềm của các tài xế trong giai đoạn từ 10/09 đến 12/09 cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa các loại hình dịch vụ. Đối với GrabBike, tỷ lệ thực nhận phổ biến ở mức 50-75%, trong khi đối tác GrabCar đạt khoảng 55-75%. Đáng chú ý, phân nửa số chuyến xe ôm được khảo sát trên quãng đường ngắn từ 2-4km chỉ ghi nhận mức thực nhận 50-60%. Tính trung bình, tỷ lệ thực nhận của tài xế xe hai bánh đạt khoảng 62% và xe bốn bánh là gần 66%. Grab lý giải rằng việc áp dụng cơ chế phí sử dụng ứng dụng linh hoạt từ năm 2024 nhằm điều chỉnh phù hợp với từng chuyến xe, thời điểm và các yếu tố vận hành. Tuy nhiên, sự linh hoạt này lại tạo ra rào cản lớn đối với tài xế trong việc dự báo thu nhập. Nhiều tài xế phản ánh rằng cách tính toán của ứng dụng trở nên “tù mù” và thiếu minh bạch, đặc biệt là với các cuốc xe ngắn nơi chiết khấu thường bị đẩy lên cao, có trường hợp tài xế chỉ nhận về hơn 53% tổng số tiền khách trả. Bên cạnh đó, việc tăng phí nền tảng trong hai tháng gần đây cũng tạo áp lực không nhỏ. Việc tăng thêm 1.000 đồng đối với xe hai bánh và từ 1.000-5.000 đồng đối với xe bốn bánh, kết hợp với việc khoản phí này bị loại khỏi công thức tính phí sử dụng ứng dụng, đã bào mòn trực tiếp vào thu nhập thực tế của tài xế. Trong ba năm qua, phí nền tảng cho xe bốn bánh đã tăng mạnh, từ 4.000 đồng lên mức 5.000-19.000 đồng, tức tăng gần gấp 5 lần so với trước đây. Cơ cấu tiền cước xe hiện nay trở nên phức tạp hơn bao giờ hết với hàng loạt loại phí như phụ phí thời tiết xấu, phí chờ quá 5 phút, phí bảo hiểm, phí trung hòa carbon, phí đổi điểm đến… Tài xế thường xuyên rơi vào trạng thái không thể xác định rõ khoản tiền nào thuộc về mình và khoản nào nền tảng giữ lại. Sự bất cân xứng về thông tin này khiến tài xế phải gánh chịu toàn bộ rủi ro về chi phí vận hành như xăng dầu, bảo dưỡng xe trong khi doanh thu lại phụ thuộc hoàn toàn vào thuật toán của nền tảng. Mặc dù một số cuốc xe khó (quãng đường xa, ít tài xế nhận) có thể được điều chỉnh chiết khấu tốt hơn, nhưng đây chỉ là ngoại lệ. Phần lớn tài xế vẫn cảm thấy kiệt sức vì chiết khấu cao và thu nhập bấp bênh. Nhiều người đã bắt đầu tính đến việc chuyển đổi công việc khác thay vì tiếp tục gắn bó với nền tảng khi thu nhập không còn đủ trang trải chi phí vận hành và đời sống. Dưới góc độ pháp lý, mối quan hệ giữa Grab và tài xế được xác lập thông qua hợp đồng hợp tác kinh doanh. Theo quy định của pháp luật hiện hành, các bên có quyền thỏa thuận về tỷ lệ phân chia doanh thu và các khoản phí dịch vụ. Tuy nhiên, việc thay đổi cơ chế tính phí cần đảm bảo tính minh bạch và được thông báo rõ ràng đến đối tác. Khi nền tảng thay đổi cơ chế tính toán, việc không giải trình cụ thể cách phân bổ phí có thể dẫn đến những tranh chấp về quyền lợi và nghĩa vụ trong hợp đồng. Việc áp dụng thuật toán trong phân chia doanh thu mà không có bảng đối soát chi tiết cho từng cuốc xe có thể gây khó khăn cho tài xế trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế và quản lý thu nhập cá nhân. Pháp luật khuyến khích các nền tảng thương mại điện tử và vận tải công nghệ phải cung cấp đầy đủ thông tin về cơ cấu giá cước để đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng và đối tác vận hành. Để bảo vệ quyền lợi cá nhân trước những thay đổi về cơ chế phí từ nền tảng, các tài xế cần lưu ý: thường xuyên kiểm tra và lưu trữ lịch sử cuốc xe trên ứng dụng để làm cơ sở đối soát; chủ động theo dõi các thông báo cập nhật về chính sách phí từ Grab; nếu phát hiện khấu trừ bất hợp lý, cần gửi yêu cầu giải trình qua kênh hỗ trợ; cân nhắc tham gia cộng đồng tài xế để kiến nghị minh bạch hóa bảng đối soát; ghi chép sổ sách chi phí vận hành để đánh giá hiệu quả kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

Tài xế có quyền yêu cầu Grab minh bạch các khoản phí không?

Có. Theo hợp đồng hợp tác, tài xế có quyền biết rõ cơ cấu doanh thu. Việc nền tảng cung cấp bảng đối soát chi tiết cho từng chuyến đi là cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ các quy định về quyền lợi của đối tác kinh doanh.

Cơ chế phí linh hoạt của Grab có vi phạm pháp luật không?

Việc áp dụng phí linh hoạt dựa trên thỏa thuận trong hợp đồng là quyền của nền tảng. Tuy nhiên, nếu việc tính phí không minh bạch hoặc thay đổi đơn phương gây thiệt hại nghiêm trọng đến quyền lợi đối tác mà không thông báo, tài xế có quyền khiếu nại theo quy định.

Tài xế cần làm gì khi thu nhập bị giảm đột ngột?

Tài xế nên lưu trữ dữ liệu các chuyến xe, đối chiếu với các thông báo phí của Grab. Nếu có sai sót hoặc không rõ ràng, cần liên hệ bộ phận hỗ trợ đối tác để yêu cầu giải trình và lưu lại bằng chứng làm việc để bảo vệ quyền lợi.