Tòa án tuyên hủy án sơ thẩm vụ hiệu trưởng thu sai tiền học thêm

Tòa án hủy án sơ thẩm vụ hiệu trưởng thu sai tiền học thêm

Vào ngày 14/09/2026, Tòa án nhân dân (TAND) TP Hà Nội đã đưa ra phán quyết gây chú ý khi tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm đối với bà Nguyễn Thị Bình, cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình và bà Phạm Thị Minh Nguyệt, cựu Kế toán trưởng nhà trường. Hai bị cáo này trước đó bị truy tố về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”. Việc hủy án để điều tra lại xuất phát từ những tình tiết chưa rõ ràng, cần làm sáng tỏ để đảm bảo tính khách quan, tránh gây oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Hội đồng xét xử (HĐXX) phúc thẩm nhấn mạnh, trong quá trình điều tra lại, các cơ quan chức năng cần đặc biệt lưu ý đến trách nhiệm của những cá nhân đã có hành vi khai báo không đúng sự thật, làm ảnh hưởng tiêu cực đến tiến trình tố tụng. Việc xác minh rõ ràng các thông tin này không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức liên quan mà còn củng cố tính nghiêm minh của pháp luật.

Căn cứ kết tội vụ án bị đặt dấu hỏi lớn

Vụ án này bắt nguồn từ những sai phạm bị cấp sơ thẩm (TAND Khu vực 1 – Hà Nội) xác định vào tháng 03/2026, liên quan đến hoạt động thu tiền học thêm năm học 2013 – 2014 tại Trường THCS Ba Đình. Theo đó, Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội là văn bản then chốt dùng làm căn cứ buộc tội các bị cáo về việc “lạm thu” hơn 1,093 tỷ đồng do thu tiền theo mức “đồng giá” 15.000 đồng/tiết/học sinh thay vì tính theo sĩ số lớp.

Tuy nhiên, một diễn biến quan trọng đã xảy ra sau phiên sơ thẩm khi Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) kết luận Quyết định 22/2013 có nội dung không phù hợp với quy định pháp luật. Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 10/09, đại diện Cục Kiểm tra văn bản đã khẳng định văn bản này là trái pháp luật. Đây được xem là tình tiết mới, làm thay đổi hoàn toàn căn cứ pháp lý vốn được dùng để xác định thiệt hại của vụ án.

Những mâu thuẫn cần làm rõ trong quá trình điều tra lại

HĐXX phúc thẩm chỉ rõ, ngoài vấn đề về văn bản quy phạm pháp luật, còn tồn tại nhiều mâu thuẫn trong lời khai của những người liên quan. Cụ thể, việc phân chia nhóm lớp để tính tiền học thêm vẫn là điểm nghẽn chưa được giải quyết triệt để. Một số giáo viên khai báo có chia nhóm lớp, trong khi số khác lại phủ nhận, cho rằng việc chia nhóm chỉ tồn tại trên sổ sách.

Nếu thực tế có việc chia nhóm lớp trong một thời gian nhất định, con số thiệt hại được xác định trước đó sẽ thay đổi đáng kể. Do vậy, tòa yêu cầu cơ quan điều tra phải thu thập thêm chứng cứ, làm rõ liệu nhà trường có còn “lạm thu” đối với khối lớp 6 trong năm học 2013 – 2014 hay không, đồng thời xem xét lại toàn bộ quy trình quản lý quỹ 30% mà nhà trường thu từ giáo viên chủ nhiệm.

Phân tích pháp lý về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn

Dưới góc độ pháp lý, tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” quy định tại Bộ luật Hình sự yêu cầu phải có yếu tố vụ lợi và hành vi vượt quá quyền hạn gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân. Trong vụ việc này, cấp sơ thẩm dựa trên Quyết định 22/2013 để xác định mức thu tiền học thêm vượt quy định, từ đó kết luận có yếu tố vụ lợi.

Tuy nhiên, khi văn bản làm căn cứ xác định “mức trần” bị cơ quan có thẩm quyền kết luận không đúng pháp luật, thì hành vi bị cáo buộc là “lạm thu” mất đi cơ sở pháp lý vững chắc. Hệ Thống Luật lưu ý rằng, việc xác định thiệt hại trong các vụ án kinh tế, chức vụ là yếu tố cốt lõi để định tội danh. Nếu không xác định được chính xác số tiền thiệt hại do hành vi trái công vụ gây ra, việc áp dụng các khung hình phạt sẽ thiếu căn cứ pháp lý vững chắc.

Hậu quả pháp lý của việc hủy án sơ thẩm

Việc hủy án sơ thẩm để điều tra lại đồng nghĩa với việc toàn bộ hồ sơ vụ án sẽ được chuyển về giai đoạn điều tra. Cơ quan điều tra sẽ phải tiến hành lấy lời khai lại, đối chất, thu thập chứng cứ mới và làm rõ tính hợp pháp của các văn bản áp dụng. Điều này có thể kéo dài thời gian giải quyết vụ án nhưng là bước đi cần thiết để đảm bảo phán quyết cuối cùng của tòa án là chính xác, công bằng.

Bị cáo Nguyễn Thị Bình trong quá trình xét xử vẫn giữ quan điểm kêu oan, cho rằng vụ án đã trải qua nhiều lần trả hồ sơ bổ sung nhưng vẫn không làm rõ được các tình tiết buộc tội. Quyết định hủy án lần này được xem là cơ hội để các cơ quan tố tụng khắc phục những sai sót trước đó, đảm bảo quyền con người và quyền công dân theo Hiến pháp và pháp luật.

Khuyến nghị bảo vệ quyền lợi trong tố tụng

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong các vụ án hình sự, đặc biệt là các vụ án liên quan đến quản lý tài chính và chức vụ, các cá nhân cần lưu ý: Một là, luôn rà soát tính hợp pháp của các văn bản quy định hành chính được áp dụng trong công việc hàng ngày. Hai là, lưu trữ đầy đủ các chứng từ, hồ sơ chứng minh tính minh bạch trong quản lý tài chính để làm căn cứ tự bảo vệ khi có tranh chấp. Ba là, nếu thấy có tình tiết chưa rõ ràng hoặc lời khai mâu thuẫn, cần yêu cầu luật sư hoặc người bào chữa kiến nghị cơ quan điều tra làm rõ ngay từ giai đoạn đầu, tránh để các mâu thuẫn tích tụ gây bất lợi cho quá trình xét xử sau này.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tòa phúc thẩm lại quyết định hủy án sơ thẩm vụ hiệu trưởng thu sai tiền học thêm?

Tòa phúc thẩm hủy án vì nhận thấy các căn cứ buộc tội tại cấp sơ thẩm, cụ thể là Quyết định 22/2013, đã bị cơ quan chức năng kết luận không đúng pháp luật. Ngoài ra, hồ sơ còn nhiều mâu thuẫn trong lời khai và tình tiết chưa được làm rõ, cần phải điều tra lại để tránh oan sai.

Việc hủy án để điều tra lại có ý nghĩa gì đối với các bị cáo?

Việc hủy án giúp các bị cáo có cơ hội được xem xét lại vụ án một cách khách quan hơn. Điều này cho phép cơ quan tố tụng thu thập thêm chứng cứ, làm rõ tính hợp pháp của các văn bản căn cứ buộc tội và xem xét lại toàn bộ quy trình quản lý tài chính của nhà trường, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bị cáo.

Căn cứ pháp lý nào bị đặt dấu hỏi lớn trong vụ án này?

Đó là Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội về mức thu tiền dạy thêm. Sau phiên sơ thẩm, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) đã kết luận văn bản này có nội dung không phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, làm mất đi cơ sở xác định thiệt hại trong vụ án.