TPHCM: Vụ 128 kg ma túy, 13 bị can có thoát án tử hình?
Một câu hỏi pháp lý đang gây xôn xao dư luận: Liệu 13 bị can trong đường dây mua bán hơn 128 kg ma túy tại TPHCM có được hưởng lợi từ chính sách hình sự mới và thoát khỏi án tử hình? Đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng mà Viện KSND TPHCM đã truy tố 38 bị can về các tội danh “Mua bán trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” và “Tàng trữ trái phép chất ma túy”. Trong đó, có 13 bị can bị truy tố theo khung hình phạt cao nhất là tử hình theo quy định tại điểm h khoản 4 Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Theo cáo trạng, Lý Bích Ngọc (SN 2001) và Lâm Hoàng Tiến (SN 1999, ngụ TPHCM) được xác định là những mắt xích chủ chốt, chịu trách nhiệm chính đối với tổng khối lượng hơn 128,4 kg ma túy các loại. Cùng với đó, các bị can như Lý Hùng Cường, Ngô Ngọc Yến Nhi, Nguyễn Quốc Thái, Phạm Thị Minh Thoa và nhiều đồng phạm khác bị cáo buộc tham gia vào các nhánh mua bán, vận chuyển ma túy phức tạp. Sự kiện Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2026 vào ngày 20/11 với quy định bỏ hình phạt tử hình đối với tội “Mua bán trái phép chất ma túy” đã mở ra một tình huống pháp lý chưa từng có cho các bị can này.

Theo quy định mới, hình phạt cao nhất đối với tội danh mua bán trái phép chất ma túy chỉ còn là tù chung thân. Điều này đặt ra vấn đề về việc áp dụng luật đối với các vụ án đang trong quá trình tố tụng. Sự thay đổi này không chỉ mang tính lý thuyết mà còn được cụ thể hóa bằng Nghị quyết thi hành Bộ luật Hình sự sửa đổi. Theo đó, kể từ ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố, hình phạt tử hình sẽ không còn được áp dụng đối với những tội danh đã được loại bỏ hình phạt này. Thậm chí, đối với những người đã bị tuyên án tử hình trước ngày công bố nhưng chưa thi hành án, Chánh án TAND Tối cao cũng có trách nhiệm ra quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.
Đáng chú ý, dù Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực chính thức từ ngày 1/3/2027, nhưng Nghị quyết thi hành lại có hiệu lực sớm hơn, kể từ ngày 3/12/2026. Cơ chế chuyển tiếp này cho phép các bị can trong vụ án 128 kg ma túy, vốn đang ở giai đoạn thụ lý xét xử tại TAND TPHCM, được hưởng lợi thế pháp lý quan trọng. Vì phiên tòa chưa diễn ra và bản án chưa được tuyên, quy định có lợi cho người phạm tội sẽ được ưu tiên áp dụng, qua đó loại bỏ nguy cơ đối diện với hình phạt cao nhất là tử hình.

Phân tích pháp lý
Việc áp dụng luật hình sự trong trường hợp này tuân thủ nguyên tắc nhân đạo và có lợi cho bị can. Theo quy định tại điểm h khoản 4 Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi mua bán trái phép chất ma túy với khối lượng lớn như vụ án nêu trên có khung hình phạt lên đến tử hình. Tuy nhiên, khi Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11, khung hình phạt cao nhất đã được điều chỉnh giảm xuống tù chung thân.

Điểm mấu chốt nằm ở Nghị quyết thi hành Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực từ ngày 3/12/2026. Nghị quyết này quy định rõ: không áp dụng hình phạt tử hình đối với các tội danh đã được bỏ hình phạt này kể từ ngày Bộ luật được công bố. Đối với vụ án 128 kg ma túy, các bị can chưa bị tuyên án nên việc áp dụng quy định mới là hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc áp dụng luật có lợi cho bị can. Cần lưu ý, việc bỏ hình phạt tử hình chỉ áp dụng cho tội danh “Mua bán trái phép chất ma túy”. Nếu bị can bị truy tố thêm các tội danh khác vẫn còn áp dụng hình phạt tử hình (như sản xuất trái phép chất ma túy), thì nguy cơ đối diện với án tử vẫn có thể tồn tại tùy theo tội danh cụ thể được tòa án xác định.
Khuyến nghị
Để bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp trong các vụ án hình sự, người dân và các bên liên quan cần thực hiện các bước sau:
– Thường xuyên cập nhật các thay đổi mới nhất của hệ thống pháp luật thông qua các nguồn tin chính thống như Luật Việt Nam.
– Trong trường hợp liên quan đến các vụ án hình sự, cần phối hợp chặt chẽ với luật sư để rà soát các tình tiết giảm nhẹ, vai trò trong vụ án và đối chiếu với các quy định chuyển tiếp của pháp luật mới.
– Chuẩn bị đầy đủ các tài liệu, chứng cứ chứng minh hoàn cảnh phạm tội, nhân thân và các yếu tố có lợi để tòa án xem xét quyết định mức án phù hợp nhất trong khung hình phạt.
– Tuân thủ nghiêm túc các quy trình tố tụng, không tự ý đưa ra các hành vi cản trở điều tra để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng pháp lý của bản thân.
Câu hỏi thường gặp
Bộ luật Hình sự sửa đổi 2026 bỏ án tử hình với tội nào?
Bộ luật Hình sự sửa đổi 2026 đã bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, trong đó có tội “Mua bán trái phép chất ma túy”. Mức hình phạt cao nhất đối với tội danh này theo quy định mới là tù chung thân.
Các bị can trong vụ án 128 kg ma túy có được áp dụng quy định mới không?
Có. Do vụ án đang trong giai đoạn thụ lý và chưa có bản án tuyên, các bị can được áp dụng quy định chuyển tiếp có lợi hơn tại Nghị quyết thi hành Bộ luật Hình sự sửa đổi, không phải đối diện với mức án tử hình.
Nghị quyết thi hành Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực khi nào?
Nghị quyết thi hành Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực sớm hơn Bộ luật, bắt đầu từ ngày 3/12/2026. Điều này tạo cơ sở pháp lý cho việc không áp dụng tử hình ngay cả khi Bộ luật mới chưa chính thức có hiệu lực.
Bài viết liên quan
Thủ tục ly hôn Thuận tình (Đồng thuận) Không chia tài sản trọn gói tại Việt Cường, Trấn Yên, Yên Bái
Thực hiện trọn gói ly hôn với người nước ngoài tranh chấp tài sản nhanh tại Nghinh Tường, Võ Nhai, Thái Nguyên
Dịch vụ trọn gói ly hôn Thuận tình (Đồng thuận) nhanh chóng tại Thới Tân, Thới Lai, Cần Thơ