Viện kiểm sát khởi kiện doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội tại TP.HCM

Gần 30 tỉ đồng là con số nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp mà hai doanh nghiệp tại TP.HCM đang chiếm giữ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của hàng trăm người lao động. Trước tình trạng doanh nghiệp cố tình chây ì dù đã bị xử phạt hành chính, Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 4, TP.HCM đã chính thức ban hành quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích để bảo vệ lợi ích công cộng và quyền lợi của người lao động. Cụ thể, Công ty T. có trụ sở tại phường Diên Hồng, TP.HCM đã để xảy ra tình trạng chậm đóng các loại bảo hiểm bắt buộc trong suốt 70 tháng, tính đến tháng 10-2020. Dù đã có quyết định xử phạt vi phạm hành chính từ UBND TP.HCM vào ngày 21-12-2024, doanh nghiệp này vẫn không thực hiện nghĩa vụ. Tính đến ngày 31-8-2026, số nợ của đơn vị này đã lên tới gần 14,7 tỉ đồng. Tương tự, Công ty V. tại phường Hòa Hưng, TP.HCM cũng nợ hơn 13,7 tỉ đồng tính đến ngày 31-8-2026, dù đã bị xử phạt hành chính từ ngày 15-11-2024. Theo quy định tại khoản 1 Điều 168 Bộ luật Lao động, người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng đầy đủ và đúng thời hạn các khoản bảo hiểm bắt buộc cho người lao động. Hành vi không thực hiện đúng nghĩa vụ này được xác định là trốn đóng bảo hiểm xã hội theo Điều 39 Luật Bảo hiểm xã hội. Sự việc kéo dài không chỉ làm mất đi quyền lợi an sinh của người lao động mà còn gây thất thoát quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế của Nhà nước. Việc khởi kiện của VKSND khu vực 4, TP.HCM dựa trên Nghị quyết số 205 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể yếu thế hoặc bảo vệ lợi ích công cộng khi các cơ quan chức năng khác đã thực hiện các bước kiến nghị nhưng không đạt kết quả. Thông tư liên tịch số 09/2025 cũng là văn bản hướng dẫn chi tiết về quy trình phối hợp để thực hiện quyền này.

Trước khi đưa vụ việc ra tòa án, VKSND khu vực 4 đã thực hiện nghiêm ngặt các trình tự, thủ tục theo quy định. Cơ quan này đã yêu cầu doanh nghiệp chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả và kiến nghị các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thực hiện quyền khởi kiện. Tuy nhiên, khi các doanh nghiệp vẫn tiếp tục chây ì, Liên đoàn Lao động TP.HCM và Bảo hiểm xã hội cơ sở Hòa Hưng đã có văn bản đề nghị VKSND khu vực 4 vào cuộc. Việc khởi kiện không chỉ nhằm thu hồi số tiền nợ đọng lên đến gần 30 tỉ đồng mà còn là lời cảnh báo đanh thép đối với các doanh nghiệp đang có tư tưởng coi thường pháp luật. Hành động này thể hiện vai trò giám sát và bảo vệ công lý của VKSND trong việc đảm bảo chính sách an sinh xã hội được thực thi nghiêm túc trên địa bàn thành phố. Căn cứ vào hồ sơ khởi kiện, Tòa án nhân dân khu vực 4, TP.HCM đã ra quyết định đưa hai vụ án này ra xét xử vào ngày 29-9.

Đây là cột mốc quan trọng để giải quyết dứt điểm tình trạng nợ đọng bảo hiểm kéo dài tại các doanh nghiệp này. Phiên tòa xét xử sơ thẩm đối với Công ty V. sẽ diễn ra vào lúc 8h30 và đối với Công ty T. vào lúc 9h30 cùng ngày tại trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 4 TP.HCM. Việc xét xử công khai các vụ án này không chỉ nhằm buộc doanh nghiệp nộp lại toàn bộ số tiền nợ gốc cùng lãi chậm đóng phát sinh theo quy định, mà còn tạo tiền lệ cho các vụ việc tương tự trong tương lai. Sự quyết liệt của cơ quan chức năng trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động đang nhận được sự ủng hộ lớn từ dư luận và xã hội. Hiện nay, tình trạng doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp tại TP.HCM vẫn diễn biến phức tạp. Theo số liệu thống kê, có khoảng 6.755 đơn vị chậm đóng các khoản bảo hiểm.

Đáng chú ý, gần 5.000 đơn vị trong số đó không đến làm việc dù đã nhận được giấy mời từ cơ quan Bảo hiểm xã hội TP.HCM. Cơ quan chức năng khẳng định sẽ tiếp tục triển khai các bước pháp lý tiếp theo để xử lý dứt điểm các trường hợp cố tình vi phạm. Thậm chí, đối với những doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, cơ quan công an sẽ vào cuộc điều tra và xử lý theo quy định của pháp luật. Đây là thông điệp rõ ràng về việc không dung túng cho các hành vi xâm phạm quyền lợi an sinh của người lao động. Người lao động cần chủ động theo dõi quá trình đóng bảo hiểm của doanh nghiệp thông qua ứng dụng VssID hoặc các kênh thông tin chính thống từ cơ quan Bảo hiểm xã hội để kịp thời phát hiện sai phạm. Khi phát hiện doanh nghiệp chậm đóng hoặc nợ bảo hiểm, người lao động nên gửi đơn kiến nghị đến Công đoàn cơ sở, Liên đoàn lao động địa phương hoặc cơ quan Bảo hiểm xã hội để được hỗ trợ.

Việc nắm vững các quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội là vũ khí tốt nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính mình. Nếu doanh nghiệp không khắc phục tình trạng nợ đọng sau khi đã có kiến nghị, người lao động có quyền khởi kiện hoặc yêu cầu cơ quan chức năng can thiệp để đòi lại quyền lợi chính đáng, đảm bảo các chế độ hưu trí, ốm đau, thai sản và thất nghiệp không bị gián đoạn.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội bị xử lý như thế nào?

Doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, tính lãi chậm đóng và thậm chí bị Viện kiểm sát khởi kiện ra tòa án để bảo vệ quyền lợi người lao động và lợi ích công cộng theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội và các văn bản hướng dẫn.

Người lao động làm gì khi công ty nợ bảo hiểm?

Người lao động cần kiểm tra thông tin đóng bảo hiểm qua ứng dụng VssID, gửi đơn kiến nghị đến Công đoàn cơ sở, Liên đoàn lao động hoặc cơ quan Bảo hiểm xã hội địa phương để yêu cầu can thiệp và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Tại sao Viện kiểm sát lại khởi kiện vụ án dân sự về bảo hiểm?

Viện kiểm sát khởi kiện theo Nghị quyết 205 của Quốc hội nhằm bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể yếu thế (người lao động) và bảo vệ lợi ích công cộng khi doanh nghiệp cố tình chây ì, không thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm dù đã được nhắc nhở.