Xét xử 65 bị cáo vụ án sai phạm tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương

Sáng ngày 28/09/2026, Tòa án nhân dân (TAND) TP Hà Nội đã chính thức mở phiên xét xử sơ thẩm đối với 65 bị cáo liên quan đến hàng loạt sai phạm nghiêm trọng xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Đây là vụ án gây chấn động dư luận với tính chất phức tạp, quy tụ nhiều đối tượng phạm tội nguy hiểm cùng sự tiếp tay của đội ngũ cán bộ, y bác sĩ tại cơ sở y tế này. Các bị cáo phải đối mặt với 9 tội danh bao gồm: Tàng trữ trái phép chất ma túy, Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, Môi giới hối lộ, Đưa hối lộ, Nhận hối lộ, Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ, Làm sai lệch hồ sơ vụ án, Đánh bạc và Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Trong số các bị cáo, Nguyễn Thị Mai Anh (SN 1979) và chồng là Lê Văn Đông (SN 1978) được xác định là những mắt xích quan trọng nhất. Mai Anh có 7 tiền án, tiền sự, trong khi Đông có tới 13 tiền án, tiền sự. Cặp đôi này đã thực hiện hành vi thao túng hoạt động của Viện Pháp y tâm thần Trung ương nhằm đạt được các mục đích cá nhân bất hợp pháp. Phiên tòa ghi nhận sự tham gia của 31 luật sư bào chữa cùng 70 người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, trong đó có đại diện từ Viện Pháp y tâm thần Trung ương và Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực miền núi phía Bắc. Theo cáo trạng, Nguyễn Thị Mai Anh thuộc diện phải áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh từ năm 2016 và 2020. Tuy nhiên, bị cáo này đã nhiều lần trốn viện để tiếp tục thực hiện các hành vi phạm tội. Để đạt được sự tự do trong thời gian chữa bệnh bắt buộc, Mai Anh và Lê Văn Đông đã dùng tiền mặt và tài trợ các chuyến du lịch, nghỉ dưỡng để mua chuộc lãnh đạo, bác sĩ và nhân viên y tế. Nhờ đó, Mai Anh được bố trí buồng bệnh riêng có điều hòa, tủ lạnh, thậm chí đưa cả hai con nhỏ và người giúp việc vào ở cùng. Lê Văn Đông cũng được tạo điều kiện tự do ra vào và sinh hoạt tại Viện. Hệ thống bảo vệ và điều dưỡng tại đây bị cáo buộc đã nhận tiền hằng tháng để làm ngơ cho các đối tượng trốn viện. Cụ thể, Mai Anh đã trốn viện thành công 37 lần, còn Đông là 11 lần.

Đỉnh điểm của sự việc là vào tối ngày 07/06/2025, tại bãi biển Sầm Sơn (Thanh Hóa), lực lượng chức năng đã bắt quả tang Lê Văn Đông đang tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cùng với Trần Quốc An – một điều dưỡng của Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Sau khi khám xét, cảnh sát thu giữ nhiều loại ma túy tại buồng bệnh của Đông và Mai Anh, cũng như tại nhà riêng của Trần Quốc An. Một trong những hành vi nghiêm trọng nhất được làm rõ tại phiên tòa là việc các lãnh đạo, bác sĩ tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương đã cố tình làm sai lệch hồ sơ để “biến tội phạm thành bệnh nhân tâm thần”. Lợi dụng quy định thời gian chữa bệnh bắt buộc được trừ vào thời hạn chấp hành án phạt tù, nhiều đối tượng phạm tội nguy hiểm trong các vụ án giết người, ma túy, lừa đảo đã chi hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng để chạy kết luận tâm thần giả. Cáo trạng xác định cựu Viện trưởng Trần Văn Trường đã trực tiếp nhận hối lộ 4,68 tỷ đồng từ hành vi này. Các cán bộ y tế đã cố ý ghi thêm, chỉnh sửa các triệu chứng lâm sàng như “ảo thanh đàm thoại”, “khí sắc trầm” vào hồ sơ bệnh án để kết luận đối tượng mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Mỗi thành viên trong tổ giám định thường nhận được từ vài triệu đến vài chục triệu đồng cho mỗi hồ sơ sai phạm.

Không chỉ dừng lại ở việc làm giả hồ sơ, các bị cáo còn can thiệp sâu vào công tác nội bộ của Viện. Nguyễn Thị Mai Anh đã can thiệp để những cán bộ, nhân viên có quan hệ thân thiết được bổ sung vào quy hoạch lãnh đạo khoa, phòng hoặc tham gia các khóa đào tạo nghiệp vụ. Nguyễn Thị Thu Hoài, cựu Phó Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, được xác định là “đầu mối” nhận 3,46 tỷ đồng từ 7 trường hợp, sau đó chuyển 3 tỷ đồng cho cựu Viện trưởng Trần Văn Trường để thực hiện việc bổ nhiệm trái quy định. Tổng số tiền ông Trần Văn Trường phải chịu trách nhiệm về tội nhận hối lộ lên tới hơn 8 tỷ đồng, trong đó ông hưởng lợi riêng 6,8 tỷ đồng. Khi khám xét nơi ở của ông Trường, cơ quan điều tra thu giữ thùng chứa 4,5 tỷ đồng tiền mặt, nhiều sổ tiết kiệm và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đối với Nguyễn Thị Mai Anh, bị cáo này bị xác định đưa hối lộ hơn 1,5 tỷ đồng, môi giới hối lộ hơn 5,9 tỷ đồng và lừa đảo chiếm đoạt khoảng 3,7 tỷ đồng. Hành vi của các bị cáo trong vụ án này vi phạm nghiêm trọng các quy định của Bộ luật Hình sự.

Đối với nhóm cán bộ y tế, hành vi nhận tiền để làm sai lệch hồ sơ bệnh án cấu thành tội “Nhận hối lộ” theo Điều 354 và “Làm sai lệch hồ sơ vụ án” theo Điều 375 Bộ luật Hình sự. Việc cố ý ghi sai triệu chứng lâm sàng không chỉ là hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp mà còn là hành vi tiếp tay cho tội phạm trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật. Đối với Nguyễn Thị Mai Anh và Lê Văn Đông, việc đưa hối lộ nhằm mục đích trốn tránh biện pháp chữa bệnh bắt buộc và thực hiện các hành vi phạm tội mới là tình tiết tăng nặng. Các tội danh về ma túy (Điều 249, Điều 255) và lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174) sẽ được HĐXX xem xét dựa trên các chứng cứ thu thập được tại hiện trường và hồ sơ vụ án. Việc 19 bị cáo được tại ngoại và 46 bị cáo bị tạm giam cho thấy tính chất nghiêm trọng và sự phân hóa mức độ phạm tội trong vụ án. Vụ án tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương là bài học đắt giá về công tác quản lý giám định pháp y. Việc để tội phạm “thao túng” cả một cơ quan chuyên môn cho thấy sự buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát trong thời gian dài. Hậu quả không chỉ là sự thất thoát tài sản, mà còn là sự suy giảm niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp và y tế. Các bị cáo sẽ phải đối mặt với khung hình phạt nghiêm khắc theo quy định của pháp luật. Đặc biệt, đối với các tội danh liên quan đến hối lộ và ma túy, mức án có thể lên đến tù chung thân hoặc tử hình tùy thuộc vào số tiền hối lộ và tính chất nguy hiểm của hành vi. Hệ Thống Luật sẽ tiếp tục theo dõi và cập nhật diễn biến của phiên tòa này đến bạn đọc. Để đảm bảo quyền lợi và tuân thủ pháp luật, Hệ Thống Luật đưa ra các khuyến nghị sau: Thứ nhất, các cơ quan chức năng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất đối với các cơ sở giám định pháp y tâm thần để ngăn chặn kịp thời các sai phạm. Thứ hai, đối với người dân, khi phát hiện các dấu hiệu tiêu cực, làm giả hồ sơ bệnh án hoặc các hành vi vi phạm pháp luật tại các cơ sở y tế, cần chủ động tố giác với cơ quan công an gần nhất. Thứ ba, mọi hành vi “chạy” hồ sơ, “chạy” kết luận giám định đều là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, người dân tuyệt đối không nên tham gia hoặc tiếp tay cho các hành vi này để tránh rơi vào vòng lao lý.

Câu hỏi thường gặp

Hành vi làm giả hồ sơ bệnh án tâm thần bị xử lý như thế nào?

Hành vi làm giả hồ sơ bệnh án tâm thần để giúp tội phạm trốn tránh trách nhiệm hình sự có thể bị truy cứu về tội "Làm sai lệch hồ sơ vụ án" theo Điều 375 Bộ luật Hình sự. Nếu có yếu tố nhận tiền hối lộ, các đối tượng còn bị xử lý về tội "Nhận hối lộ" theo Điều 354 Bộ luật Hình sự với khung hình phạt rất nghiêm khắc.

Người đưa hối lộ để chạy bệnh án tâm thần có bị xử lý không?

Có. Người đưa hối lộ để chạy bệnh án tâm thần sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Đưa hối lộ" theo Điều 364 Bộ luật Hình sự. Tùy vào số tiền hối lộ và tính chất vụ việc, người phạm tội có thể đối mặt với mức án phạt tù từ vài năm đến chung thân.

Tại sao tội phạm lại tìm cách chạy bệnh án tâm thần?

Tội phạm tìm cách chạy bệnh án tâm thần nhằm mục đích được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh. Theo quy định, thời gian chữa bệnh bắt buộc có thể được trừ vào thời hạn chấp hành án phạt tù, giúp đối tượng giảm thời gian ngồi tù thực tế hoặc trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật.