Xét xử cựu Phó bí thư Tỉnh Đoàn Yên Bái Đinh Tiến Hùng

Sáng 28/09/2026, Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án xảy ra tại mỏ Núi Ngàng, thuộc tỉnh Lào Cai (trước đây thuộc tỉnh Yên Bái). Trong số các bị cáo đứng trước vành móng ngựa, đáng chú ý có ông Đinh Tiến Hùng (42 tuổi), cựu Phó bí thư thường trực Tỉnh Đoàn Yên Bái. Cùng hầu tòa với ông Hùng còn có 9 bị cáo khác với các cáo buộc liên quan đến hoạt động khai thác tài nguyên trái phép và quản lý vật liệu nổ. Tại phiên tòa, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã công bố cáo trạng truy tố các bị cáo về hai tội danh chính: vận chuyển, sử dụng trái phép vật liệu nổ và vi phạm quy định về khai thác tài nguyên. Ngoài ông Đinh Tiến Hùng, danh sách bị cáo còn có Nguyễn Văn Hậu (Giám đốc Công ty TNHH Tuyên Huy), Nguyễn Trọng Tuấn, Bùi Mạnh Hùng (Phó giám đốc Công ty TNHH Tuyên Huy), Nguyễn Mạnh Hùng (lao động tự do), Lăng Đức Hân (Giám đốc Công ty TNHH thương mại Ngọc Tâm), Bùi Minh Đức (công nhân Công ty Ngọc Tâm), Trần Đắc Việt (thủ kho vật liệu nổ Công ty Ngọc Tâm), Nguyễn Văn Báu (nhân viên Công ty Ngọc Tâm) và Lưu Bằng Đoàn. Theo nội dung cáo trạng, từ tháng 07/2020 đến tháng 12/2020, nhằm mục đích thu hồi 10 tỉ đồng đã góp vốn, ông Đinh Tiến Hùng cùng Nguyễn Trọng Tuấn, Nguyễn Mạnh Hùng và Nguyễn Văn Hậu đã bàn bạc, thống nhất việc khai thác quặng trái phép tại mỏ Núi Ngàng. Theo thỏa thuận, ông Hùng được hưởng 1/3 lợi nhuận, 2/3 còn lại thuộc về Công ty Tuyên Huy, Nguyễn Văn Hậu và Nguyễn Mạnh Hùng. Để thực hiện hành vi, nhóm bị cáo đã dùng thủ đoạn lợi dụng việc xin chấp thuận chủ trương sửa chữa, nâng cấp đường vào mỏ Núi Ngàng để xin phép vận chuyển vật liệu nổ. Thực tế, số vật liệu nổ này được sử dụng vào việc khai thác quặng trái phép. Cụ thể, Công ty Ngọc Tâm được cấp phép vận chuyển 868kg thuốc nổ và 863 kíp nổ, nhưng thực tế đã xuất kho lên tới 2.600kg thuốc nổ và 3.300 kíp nổ. Kết quả điều tra xác định các bị cáo đã khai thác trái phép hơn 1.000 tấn đá chứa quặng chì, kẽm với trị giá hơn 2 tỉ đồng. Vụ án này từng trải qua phiên tòa sơ thẩm tại Tòa án nhân dân tỉnh Yên Bái vào ngày 07/11/2023, khi đó Hội đồng xét xử tuyên ông Đinh Tiến Hùng không phạm tội.

Sau đó, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Yên Bái đã kháng nghị phúc thẩm và Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội đã hủy án sơ thẩm để điều tra lại. Cơ quan điều tra khẳng định việc tuyên không phạm tội trước đó là một nội dung cần xem xét, đồng thời kiến nghị Tòa án nhân dân tối cao kiểm tra trách nhiệm của các cá nhân liên quan. Bên cạnh đó, cáo trạng cũng đề cập đến thông tin bị can Nguyễn Mạnh Hùng khai đã đưa 500 triệu đồng cho thư ký phiên tòa là bà Nguyễn Thu Trà để chạy án treo. Tuy nhiên, bà Trà không thừa nhận và không có tài liệu chứng minh hành vi đưa, nhận hối lộ. Thông tin này đã được Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an chuyển đến Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao để giải quyết theo thẩm quyền. Cáo trạng cũng nêu kết quả xác minh trách nhiệm của một số cán bộ, điều tra viên Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Yên Bái và cán bộ Trại tạm giam Công an tỉnh Yên Bái.

Các cán bộ này đã cho phép người thân của các bị can gặp gỡ trong trại giam để giải quyết vấn đề dân sự. Dù hành vi này có dấu hiệu của tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ, nhưng do không có động cơ vụ lợi và không gây hậu quả, nên không có căn cứ để xử lý hình sự. Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã yêu cầu Công an tỉnh Lào Cai xử lý nghiêm các cán bộ liên quan theo quy định. Ngoài ra, trách nhiệm quản lý nhà nước của các cán bộ địa phương như ông Nguyễn Xuân Trường (nguyên Chủ tịch UBND huyện Yên Bình), ông Lương Trường Tùng và ông Lương Năng Hưng (Phòng Kinh tế và hạ tầng huyện Yên Bình) cũng được xem xét. Dù không có dấu hiệu tham nhũng, nhưng họ bị xác định thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý khoáng sản và đã bị đề nghị xử lý về mặt Đảng và chính quyền. Theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), hành vi khai thác khoáng sản trái phép và sử dụng vật liệu nổ trái phép là những tội danh nghiêm trọng xâm phạm trật tự quản lý kinh tế và an toàn công cộng.

Cụ thể, Điều 227 Bộ luật Hình sự quy định về tội vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên. Việc các bị cáo lợi dụng chủ trương sửa chữa đường để vận chuyển vật liệu nổ, sau đó sử dụng vào mục đích khai thác trái phép, là hành vi có tính toán, cấu thành tội phạm rõ ràng. Đối với tội danh vận chuyển, sử dụng trái phép vật liệu nổ theo Điều 305 Bộ luật Hình sự, mức độ nguy hiểm không chỉ nằm ở số lượng vật liệu nổ (trong vụ án này là hơn 2.600kg thuốc nổ) mà còn ở tiềm năng gây ra các sự cố nghiêm trọng. Việc cơ quan điều tra tách các nội dung liên quan đến hoạt động tư pháp (nghi vấn đưa hối lộ) để cơ quan có thẩm quyền xử lý là đúng quy trình, đảm bảo tính khách quan của quá trình tố tụng. Để bảo vệ quyền lợi và tránh các rủi ro pháp lý trong hoạt động kinh doanh khoáng sản, doanh nghiệp cần lưu ý: Một là, phải đảm bảo mọi thủ tục cấp phép khai thác, vận chuyển vật liệu nổ được thực hiện đúng quy định của pháp luật, không được lợi dụng các văn bản hành chính để hợp thức hóa sai phạm. Hai là, cần xây dựng cơ chế quản lý nội bộ chặt chẽ, giám sát chặt chẽ hoạt động của thủ kho và nhân viên liên quan đến vật liệu nổ.

Ba là, trong trường hợp xảy ra tranh chấp hoặc bị điều tra, doanh nghiệp và cá nhân cần chủ động phối hợp với cơ quan chức năng, cung cấp hồ sơ minh bạch để bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Hệ Thống Luật khuyến cáo các cá nhân, tổ chức khi tham gia các dự án khai thác tài nguyên cần thường xuyên cập nhật các văn bản pháp luật về khoáng sản và môi trường để tránh những vi phạm đáng tiếc dẫn đến hậu quả pháp lý hình sự.

Câu hỏi thường gặp

Hành vi khai thác khoáng sản trái phép bị xử lý thế nào?

Theo Điều 227 Bộ luật Hình sự, hành vi vi phạm quy định về khai thác tài nguyên có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 5 tỉ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm tùy theo mức độ vi phạm và giá trị tài nguyên bị khai thác trái phép.

Số lượng vật liệu nổ sử dụng trái phép có ảnh hưởng đến mức án không?

Có. Việc sử dụng trái phép vật liệu nổ là tình tiết tăng nặng và là căn cứ để định khung hình phạt theo Điều 305 Bộ luật Hình sự. Số lượng thuốc nổ và kíp nổ càng lớn, mức án áp dụng càng cao, đặc biệt nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Việc cán bộ cho phép gặp bị can trong trại giam có sai phạm không?

Hành vi này có dấu hiệu của tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Tuy nhiên, nếu không có động cơ vụ lợi và không gây hậu quả, cá nhân có thể không bị xử lý hình sự nhưng vẫn bị xử lý kỷ luật về mặt Đảng và chính quyền.