Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát

TIN TỨC Tác giả: Duyệt bởi: Luật sư Lâm Hoàng Quân

Với tỷ lệ tán thành áp đảo lên tới 458/467 đại biểu có mặt, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) vào chiều ngày 20/11/2026. Một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt của đạo luật này chính là việc chốt phương án không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong hệ thống tư pháp Việt Nam. Trước khi đi đến quyết định cuối cùng, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, đã thay mặt cơ quan soạn thảo trình bày báo cáo giải trình và tiếp thu các ý kiến từ đại biểu Quốc hội. Theo luật mới, hệ thống cơ quan điều tra sẽ tập trung vào hai lực lượng nòng cốt là Công an nhân dân và Quân đội nhân dân. Cụ thể, cơ quan điều tra của Công an nhân dân bao gồm Cơ quan An ninh điều tra và Cơ quan Cảnh sát điều tra ở cả cấp Bộ và cấp tỉnh. Đối với Quân đội nhân dân, hệ thống này bao gồm Cơ quan An ninh điều tra và Cơ quan điều tra hình sự ở cấp Bộ, quân khu và tương đương, cùng các cơ quan điều tra hình sự khu vực. Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng sẽ là những người trực tiếp quy định về tổ chức bộ máy chi tiết của các cơ quan điều tra thuộc ngành mình quản lý. Giải thích về việc không quy định cứng số lượng tối đa các cục, phòng điều tra trong luật, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh rằng tổ chức bộ máy của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng phải tuân thủ các quy định của Đảng và báo cáo Bộ Chính trị cho ý kiến.

Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát
Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát

Chính phủ sẽ ban hành nghị định để quy định cơ cấu, tổ chức dựa trên kết luận của Bộ Chính trị và Luật Tổ chức Chính phủ, đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với thực tiễn. Bên cạnh đó, luật mới cũng liệt kê chi tiết các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Danh sách này bao gồm các đơn vị thuộc Bộ đội Biên phòng (như Cục Trinh sát, Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm, Đồn Biên phòng…), lực lượng Cảnh sát biển (Bộ Tư lệnh Vùng, Cục Nghiệp vụ và Pháp luật…), cơ quan Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư. Đối với Công an nhân dân, các đơn vị như Cục An ninh mạng, Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Cục Cảnh sát giao thông, Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cùng các phòng nghiệp vụ tương ứng cũng được giao nhiệm vụ này.

Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát
Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát

Trong Quân đội, các trại giam và đơn vị độc lập cấp trung đoàn cũng nằm trong danh sách được giao nhiệm vụ điều tra. Phân tích pháp lý: Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) vừa được thông qua gồm 54 điều, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2027. Điểm cốt lõi về mặt pháp lý là sự tinh gọn hệ thống cơ quan điều tra, loại bỏ cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao để tập trung quyền lực điều tra về phía Công an và Quân đội. Tuy nhiên, để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật, luật mới quy định rõ vai trò kiểm sát của Viện kiểm sát nhân dân.

Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát
Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát

Theo đó, Viện kiểm sát có trách nhiệm kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra, đảm bảo các cơ quan điều tra và cơ quan được giao nhiệm vụ điều tra phải tuân thủ nghiêm ngặt Bộ luật Tố tụng hình sự. Viện kiểm sát có quyền yêu cầu, kiến nghị khắc phục vi phạm và các cơ quan điều tra có nghĩa vụ thực hiện, giải quyết, trả lời các kiến nghị này theo đúng quy định của pháp luật. Khuyến nghị: Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình tố tụng, người dân và các tổ chức cần lưu ý: 1. Thường xuyên cập nhật các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) sẽ được ban hành trước ngày 01/03/2027. 2.

Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát
Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát

Nắm rõ thẩm quyền điều tra của từng cơ quan để thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo đúng địa chỉ khi phát hiện vi phạm. 3. Khi tham gia các hoạt động tố tụng, cần tuân thủ các yêu cầu hợp pháp của cơ quan điều tra, đồng thời chủ động giám sát thông qua các kênh phản hồi của Viện kiểm sát nhân dân để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát
Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát
Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát
Hà Nội: Quốc hội chốt không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát

Câu hỏi thường gặp

Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) có hiệu lực từ khi nào?

Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đã được Quốc hội thông qua và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2027.

Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao có còn tồn tại không?

Theo Luật mới vừa được thông qua, hệ thống cơ quan điều tra sẽ không còn tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Viện kiểm sát có còn vai trò gì trong hoạt động điều tra không?

Có. Dù không trực tiếp điều tra, Viện kiểm sát vẫn thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra để đảm bảo các cơ quan điều tra tuân thủ đúng Bộ luật Tố tụng hình sự.

Bài viết liên quan