Hà Nội: Cựu thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan xin giảm án trong vụ vòi tiền

Hàng loạt cựu cán bộ và lãnh đạo doanh nghiệp xuất khẩu lao động đã xuất hiện tại Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Hà Nội vào sáng 06/11/2026, với hy vọng nhận được sự khoan hồng sau khi bị tuyên án nặng nề tại phiên sơ thẩm. Đáng chú ý nhất trong số này là ông Nguyễn Bá Hoan, cựu Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, người từng bị tuyên phạt 12 năm tù về tội Nhận hối lộ. Phiên tòa này được mở ra để xem xét kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt của ông Hoan cùng 10 bị cáo khác, những người đã bị cáo buộc có hành vi trục lợi thông qua việc gây khó khăn cho doanh nghiệp. Trong số các bị cáo cùng xin giảm án, Tống Hải Nam, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, là người phải đối mặt với mức án cao nhất là 14 năm tù. Theo hồ sơ vụ án, ông Nam bị cáo buộc đã nhận khoảng 8 tỷ đồng, dù con số này thấp hơn ông Hoan, nhưng ông Nam lại đóng vai trò trực tiếp trong việc chỉ đạo các chuyên viên Phòng Pháp chế gây khó khăn, trì hoãn quá trình thẩm định hồ sơ để ép buộc doanh nghiệp phải chi tiền bôi trơn. Diễn biến tại phiên tòa sáng 06/11/2026 trở nên bất ngờ khi bị cáo Nghiêm Quốc Hưng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Hoàng Long, bất ngờ rút đơn kháng cáo đối với bản án 5 năm tù về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Do luật sư của hai bị cáo khác vắng mặt, để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho các bên, Hội đồng xét xử đã chấp thuận đề nghị của Viện kiểm sát và quyết định hoãn phiên tòa, dự kiến mở lại trong vòng 10 ngày tới. Theo nội dung bản án sơ thẩm, những sai phạm nghiêm trọng này xảy ra trong giai đoạn ông Tống Hải Nam còn đương chức Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước. Các chuyên viên dưới quyền đã bị cáo buộc cố tình kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, liên tục yêu cầu bổ sung tài liệu hoặc trả hồ sơ mà không nêu rõ lý do chính đáng. Để công việc được trôi chảy, các doanh nghiệp buộc phải chi tiền ngoài quy định. Một chi tiết gây sốc là mức lệ phí cấp phép dịch vụ đưa người lao động đi nước ngoài chỉ là 5 triệu đồng, nhưng trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã phải chi tới 400 triệu đồng để được thông qua. Cơ quan tố tụng xác định ông Nguyễn Bá Hoan, dù biết rõ cấp dưới đang thực hiện hành vi nhũng nhiễu, nhưng không hề ngăn chặn mà còn nhận phần tiền được chia, với tổng số tiền lên đến 16,3 tỷ đồng.

Không chỉ dừng lại ở đó, tại chương trình đưa lao động sang Hàn Quốc làm việc trong ngành đóng tàu, Cục Quản lý lao động ngoài nước còn bị cáo buộc đã đặt thêm các quy trình rắc rối, yêu cầu doanh nghiệp phải cung cấp những loại giấy phép không thể xin được, từ đó tạo sức ép buộc doanh nghiệp phải chi tiền bôi trơn. Tại phiên tòa sơ thẩm, trong khi các doanh nghiệp trình bày sự khốn đốn vì nếu không đưa tiền thì không thể làm việc, nhóm cán bộ nhận hối lộ lại đưa ra những lý lẽ bào chữa gây tranh cãi. Họ khẳng định bản thân không nhũng nhiễu mà luôn trăn trở để tìm ra những phương án tốt nhất cho người lao động xa xứ, đồng thời cho rằng các quy trình thay đổi là do yêu cầu từ phía nước bạn, còn doanh nghiệp đã hiểu lầm và tự ý đưa tiền. Dù đã nhận hối lộ, ông Hoan và thuộc cấp vẫn khẳng định mình làm đúng quy định. Về phía luật sư của ông Hoan, họ lập luận rằng thân chủ của mình nhận hối lộ không phải vì tiền. Ngược lại, luật sư của các doanh nghiệp đã trình bày về những khó khăn khi biên lợi nhuận thấp mà vẫn phải gánh thêm chi phí bôi trơn.

Vụ án này còn được mở rộng sang hành vi Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng tại 4 doanh nghiệp xuất khẩu lao động lớn. Điển hình như Công ty Hoàng Long, đơn vị này bị xác định đã thu tiền trái quy định khi đưa hơn 15.000 lao động sang các thị trường Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản. Công ty này còn che giấu doanh thu lên tới 861 tỷ đồng, gây thiệt hại 241 tỷ đồng tiền thuế. Ông Nghiêm Quốc Hưng, trong quá trình làm việc với cơ quan điều tra, đã khai nhận rằng do là doanh nghiệp lớn nên mỗi khi đến làm thủ tục đều phải có tí nọ tí kia cho ông Hoan, đồng thời khẳng định nếu không có tiền thì công việc chắc chắn không thể thuận lợi. Phân tích pháp lý: Dưới góc độ pháp lý, vụ án này là điển hình cho hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ để nhận hối lộ và vi phạm các quy định kế toán. Theo quy định tại Bộ luật Hình sự, tội Nhận hối lộ được quy định tại Điều 354, trong đó khung hình phạt đối với hành vi nhận hối lộ số tiền lớn có thể lên đến tù chung thân hoặc tử hình.

Căn cứ vào các tình tiết trong vụ án, hành vi của các bị cáo không chỉ là hành vi cá nhân mà là sự cấu kết có hệ thống từ cấp lãnh đạo đến chuyên viên nhằm tạo ra cơ chế xin – cho, ép buộc doanh nghiệp phải chi tiền trái phép. Đối với hành vi Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Điều 221 Bộ luật Hình sự quy định rõ các hành vi như giả mạo, khai man, thỏa thuận hoặc ép buộc người khác giả mạo, khai man, thỏa thuận trong quản lý kế toán gây thiệt hại cho Nhà nước. Việc che giấu doanh thu và gây thiệt hại về thuế là hành vi xâm phạm trực tiếp đến trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước. Hệ Thống Luật (hethongluat.vn) lưu ý rằng, việc các doanh nghiệp tự nguyện hoặc bị ép buộc đưa tiền bôi trơn không loại trừ trách nhiệm hình sự của cả người đưa và người nhận hối lộ, trừ trường hợp người đưa hối lộ chủ động khai báo trước khi bị phát giác theo chính sách khoan hồng của pháp luật. Khuyến nghị: Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong hoạt động kinh doanh, đặc biệt là các lĩnh vực nhạy cảm như xuất khẩu lao động, các doanh nghiệp cần lưu ý: Tuyệt đối tuân thủ đúng quy trình thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật, không thực hiện các hành vi chi tiền ngoài quy định để rút ngắn thời gian. Khi gặp tình trạng cán bộ gây nhũng nhiễu, trì hoãn hồ sơ không lý do, cần lưu trữ bằng chứng (văn bản, email, ghi âm) và gửi đơn tố giác đến cơ quan quản lý cấp trên hoặc cơ quan điều tra để được bảo vệ. Chủ động rà soát hệ thống kế toán, đảm bảo tính minh bạch trong doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ để tránh các rủi ro hình sự về vi phạm quy định kế toán. Tìm kiếm sự tư vấn pháp lý từ các đơn vị uy tín như Luật Việt Nam để nắm vững quy định, từ đó có phương án xử lý các tình huống phát sinh trong quan hệ với cơ quan nhà nước một cách đúng luật.

Câu hỏi thường gặp

Tội Nhận hối lộ có mức phạt cao nhất là bao nhiêu?

Theo Điều 354 Bộ luật Hình sự, người phạm tội Nhận hối lộ với số tiền từ 1 tỷ đồng trở lên hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 5 tỷ đồng trở lên có thể bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Tùy vào tính chất, mức độ và tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng mà tòa án sẽ quyết định mức án cụ thể.

Doanh nghiệp đưa tiền bôi trơn có bị coi là phạm tội không?

Có. Doanh nghiệp đưa tiền bôi trơn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Đưa hối lộ theo Điều 364 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, nếu người đưa hối lộ chủ động khai báo trước khi bị phát giác thì có thể được miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo chính sách khoan hồng của pháp luật.

Khi bị cán bộ nhũng nhiễu, doanh nghiệp nên làm gì?

Doanh nghiệp nên lưu lại các bằng chứng nhũng nhiễu như văn bản yêu cầu vô lý, ghi âm, tin nhắn, email. Sau đó, làm đơn tố giác gửi đến cơ quan thanh tra của đơn vị đó hoặc cơ quan điều tra có thẩm quyền để yêu cầu xử lý, tránh việc thỏa hiệp đưa tiền dẫn đến vi phạm pháp luật.